Döviz kuru değişimlerinin sektörel dış ticarete etkileri

Bu çalışmanın temel amacı, döviz kuru ve döviz kuru oynaklığının hem toplam imalat sanayi hem de sektörel ihracat ve ithalat üzerindeki etkilerini incelemektir. Çalışmada, 1990-2021 dönemi için 55 gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeden oluşan geniş bir panel veri seti için toplam imalat sanayi ile 20 imalat sektörüne ait ikili ticaret verileri kullanılmıştır. İlk olarak, imalat sanayi sektörlerinin dış ticaret dinamikleri, ithalat ve ihracat payları, sektörel ticaretin teknoloji yoğunluğu ve küresel değer zincirlerine eklemlenme düzeyleri gibi özelliklerine göre dönemsel olarak karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Sonrasında döviz kuru değişimlerinin toplam ve sektörel imalat sanayi ihracat ve ithalatı üzerindeki etkisi çekim modeli çerçevesinde sabit etkiler yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Sektörel ikili ticaret modelleri tüm dönem (1990-2021) ve dönemsel etkileri incelemek amacıyla 1990-2005 ve 2006-2021 alt dönemleri için tahmin edilmiştir. Bulgular, reel kur artışlarının (yerli paranın reel değer kazanması) toplam imalat sanayi ihracatını negatif, ithalatını ise pozitif yönde etkilediğini gösterirken, imalat sanayi alt sektörlerinde bu etki önemli ölçüde farklılaşmaktadır: teknoloji yoğun ve yüksek yabancı katma değerli sektörlerde reel kur etkisinin istatistiksel olarak anlamsıza ya da tersine döndüğü gözlenmiştir. Döviz kuru oynaklığı ise ihracatta çoğu sektör için negatif etki gösterirken, ithalatta sektörel bazda anlamlı bir etki göstermemektedir. Son olarak, 1990-2005 döneminde geleneksel Mundell-Fleming modeli ile uyumlu olarak reel döviz kuru artışlarından toplam ve sektörel ihracatın negatif, ithalatın pozitif etkilendiği, ancak 2006-2021 döneminde ise bu ilişkinin çoğu sektörde yön değiştirdiği yönünde bulgulara ulaşılmıştır. Ayrıca, döviz kuru oynaklığı ilk dönemde ihracat ve ithalat üzerinde sınırlı etkiye sahipken, ikinci dönemde tüm sektörlerde belirgin şekilde negatif etki yarattığı bulunmuştur.