Döviz kurunun para talebi üzerine etkileri: Türkiye örneği

Para talebi fonksiyonun istikrarı ve belirleyicilerinin belirlenmesi para otoriteleri için para politikası uygulamalarında makroekonomik açıdan büyük önem arz etmektedir. Para talebinin istikrarlı olup olmaması para politikasının etkinliğini de etkiler. Bununla birlikte, para talebinin istikrarına bağlı olarak Merkez bankalarının ara hedefleri de değişebilmektedir. Para talebinin istikrarlı olduğu bir ekonomide merkez bankası para arzını ara hedef olarak seçerken, para talebinin istikrarsız olduğu bir ekonomide faiz hedefini seçebilir. Bu nedenle, para talebinin istikrarlı olup olmadığına dair çeşitli ampirik çalışmalar yapılmıştır. Türkiye için yapılan çalışmaların önemli bir kısmında para talebinin istikrarlı olmadığı görülmüştür. Çalışmanın amacı Türkiye'de döviz kurunun ve para talebinin belirleyicilerini araştırmak, döviz kurunun para talebini nasıl etkilediğini incelemek ve para talebi ile ilgili çalışmalara katkı sağlamaktır. Döviz kurunun para talebi üzerine etkileri Türkiye için belli dönemlerde araştırılıp belirlenen testler yapılarak para talebi ile ilgili çalışmalara katkı sağlamaya çalışmaktır. Aralık 2011- Aralık 2023 dönemleri arasında Türkiye ekonomisinde nominal döviz kurunun para talebi fonksiyonunu ne yönde etkilediği araştırılmıştır. Para talebi fonksiyonunda M2 para arzı, 2015 baz yıllı sanayi üretim endeksi, 1 aya kadar vadeli Türk Lirası mevduat faiz oranları ve Amerikan doları nominal alış kuru değişkenleri kullanılmıştır. Ampirik analizlerden Blanchard ve Quah (1988) tarafından öne sürülen uzun dönemli yapısal vektör otoregresyon modeli kullanılmıştır. Ampirik analizler sonucunda para talebinin gelir esnekliği istatistiksel olarak anlamsız çıkmaktadır. Para tutmanın fırsat maliyeti olarak faiz oranlarının artması para talebini azaltırken bu durum Keynesyen iktisat teorisi ile örtüşmektedir. Nominal döviz kurunun para talebi üzerindeki negatif olduğu bulgusuna ulaşılmaktadır. Anahtar kelimeler: Para talebi, döviz kuru, Yapısal VAR