DP'nin iktidara geliş süreci ( 1945-1950 )

İkinci Dünya Savaşı sonrası Türkiye, yerleştirmeye çalıştığı yeni bir siyasi rejimin kendini koruma mekanizmalarını kurumsallaştıramadan, rejimi tehdit edebilme potansiyeli taşıdığına inanılan siyasal ve sosyal taleplere açık bir hale gelme ikilemiyle karşı karşıya kalmıştır. Hem uluslararası meşruiyetini oluşturmak hem de kurulan cumhuriyet rejiminin yeni olmasından kaynaklanan otoriter yöntemleri bu yeni süreçte dengelemek zorundadır.Dolayısıyla yeni kurulacak çok partili sistemde mevcut rejim tarafından belirlenmiş siyaset alanı içerisinde faaliyet gösterecek siyasal partiler kabul görmektedir. DP, iktidar tarafından belirlenen bu siyaset alanı içinde bir meşruiyet arayışı içinde olmuş ve kendisini bu alan içinde konumlandırmıştır.Çalışmada, belli bir dönemi anlatmanın getirdiği zorunluluktan dolayı tasviri yöntem ağırlık kazanmaktadır. Buna karşın ulaşılan sonuçlar tahlili yöntemle birleştirilerek ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Konuyla ilgili, akademik çalışmalar, hatıratlar, dönemin gazeteleri ve makaleler incelenmiştir. Konuyla ilgili hatırat ve özel çalışmaların çokluğuna rağmen, akademik çalışmalar azdır. Konunun akademik olarak bütün yönleriyle ele alındığı söylenemez.Bu tezin amacı bugüne kadar sadece siyaset bilimi ve tarihi açısından ele alınan Türkiye'nin çok partili hayata geçişini sosyolojik bir perspektifle ele alabilmektir. Bir diğer deyişle siyasi sosyalleşme sürecinde siyaset-toplum ilişkisinin ne olduğu, nasıl biçimlendiğidir?DP'nin kuruluşundan önce siyaset ve toplum arasındaki ilişki tek yönlü, determinal (belirleyen-belirlenen) bir ilişki biçimindeyken, DP'nin kuruluşundan sonra bu ilişki siyaset kurumu ve toplum arasında karşılıklı etkileşim sürecini ifade eden fonksiyonel ilişki biçimine dönüşmektedir.46 seçimleri sırasında, seçim kanununda yapılan bir değişiklikle siyaset ve toplum ilişkisi ilk kez doğrudan bir hale getirilmektedir. 1950 seçimlerinde, 46 seçimlerindeki eksiklikler ve yanlışlıklar giderilmiş görülmektedir. Bu seçimlerde uygulanan, gizli oy, açık tasnif ve seçimlere getirilen yargı güvencesi siyaset ve toplum ilişkisinin yeni bir biçim almasına yol açmıştır. Toplum pasif, edilgen bir durumdan siyaset alanı içerisinde aktif olarak yer alan bir siyasi aktör durumuna gelmiştir.Bu yeni siyasi sosyalleşme süreci siyasetle daha yakından ilgilenen toplumsal kesimlerin varlığı, siyasal katılımdaki artış şeklinde kendini göstermektedir. Dolayısıyla, DP'nin Kurulması ve İktidara Geliş Süreci aynı zamanda Türk toplumunda yeni bir siyasi kültürün ve siyasi sosyalleşme sürecinin başlangıcına da işaret etmektedir, denilebilir.Her ne kadar siyaset alanı CHP ve DP tarafından yeni iç ve dış koşullara göre tanzim edilmiş olsa da siyaset ve toplum arasındaki ilişkinin niteliğindeki değişim bundan sonraki süreci etkileyecek temel unsurlardan biri olmaktadır.Çok partili hayata geçişte DP, değişimi bizatihi kendinde taşıyan güç değildir. İçinde bulunduğu çok partili sistemin gerektirdiği siyaset-toplum ilişkisinin aldığı yeni biçim, değişimin temel taşıyıcısı olarak görülmektedir. Bu da siyaset ve toplum arasında daha önceden var olan belirleyen-belirlenen (determinal) bir ilişkiden karşılıklı olarak birbirini etkileyen, fonksiyonel bir ilişki biçimine geçişin bir sonucudur.Anahtar kelimeler: Siyaset alanı, Siyasi sosyalleşme, (siyaset ve toplum arasında) determinal/fonksiyonel ilişki.