Dış borçlanmaya dayalı büyüme hipotezinin markov rejim değişim modeli ile incelenmesi: Türkiye uygulaması

Ülkelerin temel hedefleri iktisadi büyüme ve kalkınmalarını gerçekleştirmektir. Ancak az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkeler, başta yurt içi tasarruflarının yetersizliği olmak üzere, bilgi ve teknoloji yetersizliği, ödemeler dengesi açığı ve döviz kısıtı gibi nedenlerden dolayı bu hedeflerini gerçekleştirememektedir. Ülkelerin kalkınması için gerekli olan yatırımları finanse edecek olan ulusal tasarrufların yetersizliği bu ülkelerde iç borçlanmaya ilave olarak dış borçlanmaya başvurmayı da zorunlu hale getirmektedir. Literatürde dış borçlanmanın büyümeye etkisi ekonomistler tarafından tartışılmaktadır. Dış borçlanma ile büyüme arasındaki mevcut ilişkinin günümüze kadar devam eden en önemli tartışması; dış borçlanmanın büyüme üzerindeki etkisinin negatif yönde mi yoksa pozitif yönde mi olduğudur. İki görüşü de savunanlar var olmakla birlikte dış borçlanmanın büyümeyi negatif yönde etkilediği görüşünü savunanların çoğunlukta olduğu kabul edilir. Alınan dış borçların ilk başta milli geliri arttırması ve kaynak dengesi sağlayarak iktisadi büyümeyi olumlu etkilemesine karşın geri ödenme sürecinde anapara ve faiz ile ödenmesinden dolayı milli gelirde azalmaya neden olmaktadır. Bu çalışmada, dış borç ve iktisadi büyüme arasındaki ilişki Türkiye ekonomisi açısından Markov Rejim Değişim modeli ile incelenmiştir. Elde edilen analiz sonuçlarına göre, Türkiye'nin toplam brüt dış borç stokunun ekonomik büyüme üzerinde 3 rejimli ve sabit varyanslı Markov rejim değişim modeli analizinde negatif bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Mamafih, modele göre sabit sermaye yatırımları, ihracat ve nüfus artışının ekonomik büyüme üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Dış Borç, İktisadi Büyüme, Markov Rejim Değişim Modeli.