Dış ticaretin gümrük vergileri üzerindeki etkileri: Mersin ili organize sanayi bölgeleri açısından bir değerlendirme

Gümrük vergileri, Türkiye'de hem ithalat hem de ihracat işlemlerinde uygulanmakta ve çoğunlukla ithalat işlemlerine eklenmektedir. Uzun yıllar boyunca vergi gelirlerinin önemli bir kısmını oluşturan bu vergiler, ekonomik entegrasyon ve çeşitli ikili ile çok taraflı anlaşmalar sayesinde diğer yerel vergilerden muaf tutulmaktadır. Ancak gümrük vergilerinin sanayi sektörü üzerindeki etkileri, özellikle yerli üreticiler üzerindeki etkisi hâlâ yeterince anlaşılmamış bir konudur. Bu çalışma, Mersin ilindeki organize sanayi bölgeleri açısından dış ticaretin gümrük vergileri üzerindeki etkilerini incelemeyi hedeflemekte ve bu vergilerin devlet bütçesindeki yerini ele almaktadır. Araştırma, 2009-2023 yılları arasında Mersin organize sanayi bölgesinde toplanan gümrük vergileri verilerini temel almakta; TUİK verileri, kitaplar, internet siteleri, akademik makaleler, YÖK tezleri, ilgili odaların resmi sayfaları ve çeşitli kurumlardan alınan bilgilerle desteklenmektedir. Bu çalışma betimsel içerik analiz yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Mersin'in dış ticaretinde 2019 yılına kadar bir iyileşme yaşandığını ve ithalat kapasitesinin güçlendiğini ortaya koymaktadır. Ancak, 2020 yılı ve sonrasında pandemi ve deprem gibi olumsuz durumlar nedeniyle faaliyetlerdeki trendin düşüşe geçtiği gözlenmiştir. 2009-2023 yılları arasında Mersin'deki sanayi girişimlerinin Türkiye içindeki payı %2.20- %2.30 aralığında sabit kaldığı ve bu durum Mersin'in sanayi açısından istikrarlı bir performans sergilediğini fakat diğer bölgelerle belirgin bir fark yaratmadığını göstermektedir. 2013- 2023 yılları arasında Mersin İlinin ekonomide ortalama dış ticaretin ihracat üzerindeki etkisi % 1.53 iken ithalat etkisi ise % 1.01 olarak saptanmıştır. Mersin İlinin ekonomik ve ticari politikaların sürdürülebilir büyüme için dikkatli bir şekilde incelenmesi ve yönetilmesi önerilmektedir.