Dışsallaştırılmış davranışların değerlendirilmesinde öğretmenlerin nedensel yüklemelerinin ve beklentilerinin öğretmen-çocuk ilişkisindeki rolü

Bu çalışma okul öncesi öğretmenlerinin dışsallaştırılmış davranış sorunu gösteren çocuklarla ilişkisinde davranış değerlendirme, nedensel yükleme ve beklenti gibi zihinsel süreçlerinin etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma karmaşık yordayıcı korelasyonel çalışma olarak desenlenmiştir. İki farklı örneklem grubunda yürütülen bu çalışmaya 765 okul öncesi öğretmeni dahil edilmiştir. İlk örneklem (N=249) çalışma kapsamında uyarlanan ve geliştirilen ölçeklerin açımlayıcı faktör analizi; ikinci örneklem (N=516) ise hem ölçeklerin doğrulayıcı faktör analizleri hem de yapısal eşitlik modellemesi için oluşturulmuştur. Öğretmen görüşleri Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme-30 Ölçeği, Öğrenci-Öğretmen İlişki Ölçeği-Kısa Formu, Okul Öncesi Öğretmenlerinin Nedensel Yükleme Ölçeği ve Sosyal Beceri Beklenti Ölçeği aracılığı ile toplanmıştır. Veriler açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, yapısal eşitlik modellemesi ve aracı değişken analizi ile çözümlenmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, okul öncesi öğretmenlerinin dışsallaştırılmış davranış sorunu gösteren çocuklarla etkileşimlerinde nedensel yüklemelerinin ve sosyal becerilere yönelik beklentilerinin doğrudan ve dolaylı etkilerini ortaya koymuştur. Ayrıca öğretmenlerin nedensel yüklemeleri ve sosyal becerilere yönelik beklentileri birlikte ele alındığında, nedensel yüklemelerin öğretmen-çocuk ilişkisi üzerindeki etkisinin daha baskın olduğu bulunmuştur. Çalışma sonuçları doğrultusunda öğretmen yetiştiren kurumlara ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur.