Dünya ekonomisinde çok uluslu şirketlerin ekonomik açıdan değerlendirilmesi

Küreselleşme kavramı, son yıllarda sıkça tartışılan konulardan biri olmuştur. Bu konuda yapılan tartışmalarda küreselleşmenin çok boyutlu bir süreç olduğu sonucu çıkmaktadır. 1980'den sonra dünya ekonomisinde neoliberal politikalar ekseninde yaşanan değişim ve dönüşüm süreci birçok kişi tarafından küreselleşme olarak tanımlanmaktadır. Çok uluslu şirketler, belli miktarda sermaye ve satış hâsılatına sahip merkezi belli yerde olan, çok sayıda faaliyette bulunan ve kâr amaçlı şubeler olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada çok uluslu şirketlerin bir olgu olarak ortaya çıkması ve bunların ekonomik güç itibariyle ulus-devletlerin gayri safi yurt içi hâsılasına (GSYİH) etkisi araştırılmıştır. Başka bir deyişle çok uluslu şirketlerin ekonomik güçleri ile devletlerin yıllık milli gelirlerinin karşılaştırılması yapılmıştır. Özellikle Polonya, Belçika, Nijerya, Norveç gibi ülkeler ile karşılaştırıldığında aynı yıldaki Wal-Mart'ın işlem hacmi daha büyüktür. Wal-Mart'ın toplam geliri birçok ülkenin yıllık gelirine hemen hemen eşit olmaktadır. Macaristan, Kazakistan, Ukrayna gibi ülkeler örnek olarak verilebilir. İlk 100 Çok uluslu şirketin toplam gelirleri, ABD hariç bütün dünyadaki ülkelerin GSYİH'larından daha fazladır. Kısacası, çok uluslu şirketler dünyayı yönetmektedir. Anahtar Kelimeler: Çok Uluslu Şirketler; Küreselleşme; GSYİH