Dünyada ihtisaslaşmış çevre mahkemeleri ve Türkiye'de yargı kararları ışığında çevre hakkı

Sanayi devriminden sonra başlayan ve kontrolsüz şekilde artan çevre sorunları tüm dünyayı endişelendirmektedir. İklim değişikliği, küresel ısınma, biyoçeşitliliğin tükenmek üzere olması, su kirliliği ve diğer çevre sorunlar artık bir bölgenin değil tüm dünyanın ortak sorunu haline gelmiştir. Bunun sonucunda 1972 Stockholm Konferansı ile çevre hakkı evrensel bir boyutta tanımlanmıştır. Böylece birçok ülke ihtisaslaşmış çevre yargısı yoluna giderek özel mahkemeler kurmuştur. Çevre konusunda ihtisaslaşmış mahkemeler, disiplinler arası özellik gösteren çevre sorunlarını kapsamlı şekilde değerlendirmektedir. Birleşmiş Milletler Çevre Programı 2022 raporuna göre Türkiye ihtisaslaşmış çevre mahkemeleri açmaya hazırlanan ülkeler arasındadır. Son yıllar Türkiye'de yaşanan çevre sorunları ve çevre üzerinde etki yaratacak projeler ihtisaslaşmış çevre yargısının kaçınılmaz bir ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Türkiye'de çevre hakkının durumu ve mahkemelerin çevre hakkına tutumu değerlendirildiğinde ihtisaslaşmış yargının önemi bir kez daha anlaşılmaktadır. İhtisaslaşmış yargı yolunda ilerleyen Türkiye uluslararası deneyimlerden yararlanarak çevre mahkemelerini kurmalı ve ihtisaslaşmış yargıda adımlar atmalıdır. Dünya genelinde ihtisaslaşmış çevre mahkemeleri model olarak farklılık göstere bilmektedirler. Bu çalışmada hem yapısal hem de geliştirdiği içtihat bakımından örnek olabilecek mahkeme modelleri değerlendirilmiştir.