Düşük gelir grubuna yönelik sosyal konut üretiminde kullanıcı katılımlı sürecin irdelenmesi

Kentleşmeyle birlikte ortaya çıkan konut problemi, devletlerin ürettikleri sosyal konut politikaları kapsamında farklı çözüm yolları ile giderilmeye çalışılmıştır. Konuya ilişkin geliştirilen bazı sosyal konut projeleri başarılı olurken, yanlış politikalar informal yerleşimlerin oluşumunu hızlandırmıştır. Günümüzde yaklaşık 1 milyar insanın informal yerleşim alanlarında yaşadığı ve bu sayının 20 yılda iki katına çıkmasının beklenildiği göz önüne alındığında konunun küresel bir problem haline dönüştüğünü söylemek mümkündür. Plansız yapılaşmanın kontrol altına alınmasına yönelik özellikle gelişmekte olan ülkelerde yeni yöntemler ve çalışmalar yapılmaktadır. Hızlı kentleşmenin zorluklarıyla yüzleşen yükselen ekonomilerde, düşük maliyetli konutlar için yenilikçi tasarımlar dikkat çekmektedir. Problemin ana kaynağının düşük gelirli kullanıcının konut edinmesi için yeterli ekonomik güce sahip olamaması veya devletin ürettiği sosyal konutlarda adaptasyon problemi yaşamasıdır. Düşük maliyetli ve uygun konut çözümlerinin oluşmasında farklı ülkelerin politik ve sosyo-ekonomik durumlarına bağlı olarak çeşitli aktör gruplarından bahsetmek mümkündür. Tez kapsamında, düşük gelirli gruplar için üretilen sosyal konutlarda etkin olan aktörlerden, düşük gelir grubu kullanıcı, devlet ve tasarımcının sürece katkıları ve etkinlikleri incelenecektir. Belirtilen bu aktörlerin, etkin ve edilgen olma durumlarının yarattığı sonuçlar, örnekler üzerinden incelenerek, kullanıcının aktif olarak üretime dahil olduğu sosyal konutların tasarım, uygulama süreçleri ve oluşturulan yaşam alanlarındaki sürdürülebilirlik üzerinde durulacaktır. Gelişmekte olan ülkeler ve Türkiye'den seçilen örnekler üzerinden, düşük gelirli kullanıcı, devlet ve tasarımcının sosyal konut üretim sürecine dahil olma/olmama durumlarının yarattığı olumlu ve olumsuz sonuçlar ele alınacaktır. Bu bağlamda; düşük gelirli kullanıcı, tasarımcı ve devletin birarada etkin olarak rol aldığı örneklerden SAAL Bouça Porto ve Viranşehir Su ve Toprak projeleri, devlet aktörünün etkin olduğu örneklerden TOKİ Emlak Konut Tuzla 1. Etap projesi, düşük gelirli kullanıcının ve tasarımcının aktif olarak rol aldığı örneklerden Quinta Monroy ve inşaat süreci devam etmekte olan Düzce Umut Evleri projeleri seçilmiştir. Çalışmanın odak noktası sosyal konutta kullanıcı katılımcılığı olarak belirlenerek, proje süreçleri incelenirken katılımcılığın seviyesi ve sürece katkısı irdelenecektir. Özellikle 1960'lı yıllardan sonra etkin olmaya başlayan 'kullanıcı katılımı' kavramı, düşük gelirli kullanıcılara yönelik sosyal konut tasarımlarında, kullanıcıların yaşam alanlarına adapte olma süreçlerini hızlandırmakta ve sürdürülebilirliği sağlamaktadır. Çalışma kapsamında hedeflenen, düşük gelir grubuna yönelik sosyal konut üretimlerinde etkin olan aktörlerden, düşük gelirli kullanıcı katılımcılığının sürece olan katkısını irdelemektir.