Düşük maliyetli havayolu şirketlerinde yan gelirlerin gelir yönetimine ve yolcu tercihlerine etkileri

Covid-19 pandemisi sonrası dünyada ve Türkiye'de ekonomik dengeler ve müşteri harcamalarında değişimler yaşanmıştır. Düşük maliyetli havayolu şirketlerine olan talep genel olarak artarken, yan gelirler ve müşteri tercihlerinde pandemi sonrasında farklılıklar gözlenmiştir. Düşük maliyetli havayolu taşımacılığında faaliyet gösteren işletmeleri de gelir yönetiminde yeni bir trend olarak gözlenen yan gelir uygulamaları ile artan rekabet ortamında yeni gelir kalemleri oluşturarak kâr maksimizasyonu hedeflemektedir. Bu durum, bu işletmelerde gelir yönetiminin yapısını ve müşteri tercihlerini değiştirmektedir. Bu çalışmada, düşük maliyetli taşımacılık iş modelini benimseyen havayolu şirketleri için yan gelir uygulamalarının gelir yönetimine ve yolcu tercihlerine anlamlı etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırma düşük maliyetli iş modelini benimseyen havayolu firmalarından hizmet alan yolculara yönelik uygulanmıştır. Antalya havalimanında 01.10.2022-31.12.2022 tarihleri arasında iç ve dış hat kapılarında, en az bir kez düşük maliyetli havayolu şirketinden hizmet almış 191 yolcuya anket uygulaması yapılmıştır. Araştırmanın birinci bölümünde demografik sorulara yer verilmiş, ikinci bölümde müşterileri tercihleri sorgulanmış ve son bölümde ise müşterilerin yan gelir uygulamaları için ayırdıklarını belirttikleri bütçe sorulmuştur. Yapılan frekans ve faktör analizlerine göre yolcuların büyük çoğunluğunun uzun ve orta mesafeli uçuşlarda yan gelir uygulamalarını tercih ettikleri ve anlamlı bir bütçe ayırdıkları ve yan gelir kalemlerini, uzun ve orta mesafeli uçuşlarda, kısa mesafeli uçuşlara oranla daha çok tercih ettikleri belirtmişlerdir. Uzun ve orta mesafeli uçuşlardaki bütçenin, kısa mesafeli uçuşlar için ayrılan bütçeden daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, çalışmada havayolu işletmelerinin finansal performansları yan gelir bakımından incelenmiş olup, yan gelir uygulamasının gelir yönetimine anlamlı bir katkısı olduğu belirlenmiştir. Dünya genelindeki ekonomik durgunluğun etkisi ile yolcuların harcama yapma isteğinde azalma gözlenmesine rağmen, yolcuların ağırlıklı olarak, düşük maliyetli havayolu şirketlerinin yan gelir hizmetlerini tercih ettiği ve gelir yönetimini etkileyecek düzeyde anlamlı bir bütçe ayırdıkları ortaya konulmuştur.