Liner shipping collaborations and a comparative study on related competition legislation

Ekonomi, yönetim ve hukuk bilimleri sürekli etkileşim içindedir. Bu bilim dallarının birinde meydana gelen bir değişim diğerlerini de etkilemektedir. Bu etkileşimin en çok hissedildiği alanlardan biri de rekabettir. Sanayi devriminden önce ki ekonomistler devlet müdahalesinin en aza indirilmesi görüşünü savunmuş ve hükümetler piyasaya müdahale etmekten kaçınmış, yöneticilerde piyasanın kendisini düzenlemesi için stratejiler ortaya koymuşlardır. Bu etkileşim sanayi devrimi süresince ve sonrasında monopollerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Monopollerin yıkıcı stratejilerinin sonucunda hem küçük şirketler hem de toplum refahı zarar görmeye başlamıştır. Devletler piyasanın artık kontrol altına alınması gerektiği düşüncesiyle ve ekonomistlerinde desteğiyle rekabet hukuk kurallarını yürürlüğe sokmuşlardır. Rekabet hukukunun pazarı düzenlemesinden sonra şirketler riskleri azaltmak ve bilgi paylaşımı yapmak amacıyla iş birliklerine yönelmişlerdir. İş birlikleri de rekabet hukuku tarafından düzenlemiş ve fiyat belirleme, pazar paylaşma stratejileri gibi rekabeti engelleyici stratejileri ile şirketlerin hâkim durumlarını kötüye kullanmaları rekabet hukuku tarafından engellenmiştir. Tarifeli denizcilik şirketleri de iş birliği trende uyarak ilk önce konferanslar sonra hukuki değişimler nedeniyle stratejik ittifaklar ve birleşmeler yoluyla işbirliklerine gitmişlerdir. Devletlerde sektörü desteklemek amacıyla ekonomik koşullarını da göz önünde alarak denizcilik işbirliklerine imtiyazlar vermiş ve rekabet hukukundan muaf tutmuşlardır. Günümüz ekonomik şartlarında bu muafiyetler tartışmalara neden olmuş ve imtiyazlar çok kısıtlı şekilde verilmeye başlanmış veya kaldırılmıştır. Bu tezde tarifeli denizcilik şirketlerinin uyguladığı iş birliklerinin detayları incelenmiş; kartellerin ve hakim durumun kötüye kullanmanın Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği rekabet hukukundaki yeri belirtilmiştir. Son bölümde Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği rekabet mevzuatlarının ve muafiyetlerinin denizcilik iş birliklerine nasıl uygulandığını belirlenmiştir. Ayrıca, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği ve Türkiye'deki kararlar karşılaştırılarak, Türk Ulusal düzenli hat şirketlerinin desteklenmesi için Türkiye'nin rekabet mevzuatında uygulaması gereken değişiklikler hakkında tavsiyede bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: İş Birliği Stratejileri; Rekabet Hukuku; Kartel; Hakim Durumun Kötüye Kullanılması; Düzenli Hat Denizyolu Taşımacılığı.