Ebeveynlerin çocuk katılımı hakkına yönelik görüşlerinin incelenmesi

Bu araştırma, ebeveynlere yönelik geçerli ve güvenilir bir çocuk katılımı ölçeği geliştirilmesi ve ebeveynlerin çocuk katılımı hakkına yönelik görüşlerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla üç alt boyuttan oluşan 23 maddelik Çocuk Katılımı Ölçeği (ÇKÖ) geliştirilmiştir. Ölçeğin alt boyutları "katılımda manipülasyon" , "katılımda saygı duyma", ve "katılımda paydaş olma" olarak belirlenmiştir. Ölçeğin geçerliğine ilişkin kanıtlar farklı örneklemler üzerinde hesaplanan hem açımlayıcı hem de doğrulayıcı faktör analizi ile toplanmıştır. Ölçeğin güvenirliğine ilişkin McDonald ω güvenirlik katsayıları hesaplanmış ve ω = 0.68 ile ω = 0.74 arasında elde edilmiştir. Alan yazından elde edilen bilgiler doğrultusunda 34 maddelik madde havuzu alanlarında uzman 4 kişiye gönderilmiştir. Görüş ve öneriler doğrultusunda maddelerde gerekli düzeltmeler yapılmış ve 28 maddelik 5'li likert tipi bir ölçek ön formu oluşturulmuştur. Ölçek, 1115 kişiden elde edilen veriler üzerinden geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılarak geliştirilmiş daha sonra 2018-2019 eğitim öğretim yılında İstanbul ilinde 231'i (%30.1) erkek ve 536'sı (%69.9) kadın olmak üzere toplam 767 ebeveyne uygulanmıştır. Veri toplama aracının geçerlik ve güvenirlik analizlerinden sonra veriler araştırmanın alt problemlerine göre analiz edilmiştir. Araştırmada yer alan alt problemleri cevaplarken, gruplar arasında manidar farklılık olup olmadığını incelemek için verilerin analizinde kullanılacak analiz yönteminin parametrik ya da parametrik olmayan yöntemlerden hangisi olacağına karar vermek üzere ilgili analizlerin sayıltıları (normallik ve varyansların homojenliği) test edilmiştir ve sayıltıların karşılanıp karşılanmamasına göre parametrik (tek yönlü varyans analizi ve t-testi) ya da parametrik olmayan analiz yöntemleri (Mann Whitney U) kullanılarak analiz gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda ebeveynlerin cinsiyetlerine göre çocuk katılımı hakkına yönelik görüşlerinin katılımda manipülasyon ve katılımda paydaş olma boyutlarında farklılaşmakta olup bu farklılaşma kadınların lehine; medeni duruma göre katılımda manipülasyon boyutunda ve evlilerin lehine; eğitim düzeylerine göre katılımda manipülasyon boyutunda üniversite mezunlarının lehine; çocuklarının sınıf düzeylerine göre katılımda saygı duyma boyutunda üçüncü sınıf ebeveynlerinin lehine; çocuklarının eğitim aldığı okul türüne göre katılımda saygı duyma boyutunda çocuğu devlet okulunda okuyanların lehine; sosyoekonomik düzeylerine göre katılımda manipülasyon boyutunda sosyoekonomik düzeyi yüksek grubunun lehine olduğu görülmüştür. Yaşın ebeveynlerin çocuk katılımı hakkına yönelik görüşlerini anlamlı bir şekilde farklılaştırmadığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular tartışılmış ve yeni araştırmalar için önerilere yer verilmiştir.