Ebeveynlerin hikâye anlatma öz-yeterlilik inançları: Ölçek geliştirme ve uygulama çalışması

Bu çalışmada ebeveynlerin hikâye anlatma tekniklerine uygun hikâye anlatma öz-yeterlilik inançlarına yönelik geçerli, güvenilir, kullanışlı bir ölçme aracı geliştirmek ve geliştirilen bu ölçme aracı ile Konya-Nevşehir illerinde 0-10 yaş aralığında çocukları bulunan ebeveynlerin hikâye tekniklerine uygun hikâye anlatma öz-yeterlilik inanç düzeylerini belirleyerek, öz-yeterlilik düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerden betimsel tarama modelinde bir çalışmadır. Çalışmanın uygulanması aşamasında üç farklı katılımcı grubunun verilerinden faydanılmıştır. Bu gruplar, 351 açımlayıcı faktör analizi (AFA), 201 doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ve 371 katılımcı ile nihai uygulama yapılarak 922 ebeveynden oluşmaktadır. Verilerin analizi için SPSS 23.0 ve Amos Graphics programlarından faydalanılmıştır. Araştırmanın ilk döneminde, madde havuzu oluşturularak, form hazırlanmış ve aday ölçek formu uzman görüşü değerlendirilmesi için çocuk gelişimi alan uzmanlarına ve ölçeme değerlendirme uzmanlarına yönlendirilmiştir. Uzman görüşleri değerlendirimesi sonrasında, aday ölçek formu gerekli düzenlemeler yapılarak hazırlanmıştır. "Ebeveynlerin Hikâye Anlatma Tekniklerine Uygun Hikâye Anlatma Öz-Yeterlilik İnanç Ölçeği'' (EHATÖİÖ) olarak adlandırılmıştır. Çalışmada yapı geçerliğini belirlemek için AFA, DFA, yakınsak geçerlik incelemesi ve analizleri yapılmıştır. AFA uygulaması sonucunda, 30 madde de 5 alt boyut oluşmuştur. Çalışma için gerekli tüm analizler tamamlandıktan sonra, Konya ve Nevşehir illerinde 0-10 yaş aralığında çocuğa sahip ebeveynlerin tekniğe uygun hikâye anlatma öz-yeterlilik inanç düzeyleri ort.= 4,21 ile iyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Ebeveynlerin tekniğe uygun hikâye anlatma öz-yeterlilik düzeylerinin ebeveynlik rolüne ilişkin analiz sonucunda tüm alt boyutlarda anlamlı farklılık görülmüştür. Ebeveynlerin çalışıp-çalışmama değişkenine, meslek çeşitlerine ve gelir düzeyi değişkenlerine ilişkin anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Yaş değişkeni analizleri sonucunda, Faktör 2 ve Faktör 5'te anlamlı farklılık tespit edilirken diğer faktörlerde anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Eğitim değişkeni analiz sonuçlarında, Faktör 4'te anlamlı farklılık tespit edilmezken, diğer faktörlerde anlamlı farklılık tespit edilmiştir.