Ebeveynlikte öz şefkat psikoeğitim programının annelerin öz şefkat ve ebeveynlik stresi düzeyleri üzerindeki etkisi

Bu araştırmanın iki amacı bulunmaktadır. Birinci amaç annelerin öz şefkat ve ebeveynlik stresi düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek, ikinci amaç araştırmacı tarafından geliştirilen Ebeveynlikte Öz Şefkat Psikoeğitim Programının annelerin öz şefkat ve ebeveynlik stresi düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Birinci amaç doğrultusunda yapılan araştırmanın çalışma grubu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Malatya İli, Yeşilyurt İlçesinde altı ilkokula devam eden ve normal gelişim gösteren çocukların gönüllü olan anneleridir (26-55 yaşları aralığında olan 882 anne ile çalışma yapılmıştır). Veri toplama aracı olarak öz şefkat puanını ölçmek için Öz Duyarlılık Ölçeği, ebeveynlik stresi puanını ölçmek için Anababalık Stres Aracı ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Bu model ile annelerin öz şefkat toplam puanının ve alt boyutlarına dair puanların ebeveynlik stresini düzeyini yordayıp yordamadığı incelenmiştir. Bu amaçla basit doğrusal regresyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Ayrıca bazı değişkenlere göre öz şefkat ve ebeveynlik stresi toplam puanlarında farklılaşma olup olmadığını incelemek için bağımsız örneklemler için t testi ve bağımsız örneklemler için tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonuçları öz şefkat toplam puanının ebeveynlik stresi toplam puanını negatif yönde yordadığını göstermiştir. Öz şefkatin ebeveynlik stresinin varyansının %31.1'ini açıkladığı gözlenmiştir. Bununla birlikte, öz şefkatin alt boyutlarının ebeveynlik stresini yordağı ve ebeveynlik stresinin varyansının %34,7'sini açıkladığı tespit edilmiştir. Aynı zamanda annelerin öz şefkat toplam puanlarının annelerin yaşı, çocuk sayısı, eğitim düzeyi, sosyoekonomik seviyesi, medeni hali ve çalışıp çalışmama durumuna göre anlamlı bir farklılık olmadığını görülmüştür. Ebeveynlik stresi toplam puanında annelerin yaşı, çocuk sayısı, medeni hali ve ücretli bir işte çalışıp çalışmama durumuna göre anlamlı düzeyde farklılık bulunamamıştır. Fakat annelerin eğitim düzeyleri ve sosyo ekonomik seviyelerine göre anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. İkinci amaç doğrultusunda yapılan araştırma çocuğu normal gelişim gösteren ve ilkokula devam eden, ücretli bir işte çalışmayan, 10 oturumdan oluşan Ebeveynlikte Öz Şefkat Psikoeğitim Programına katılmaya gönüllü olan 28 anne (32-50 yaş aralığında) ile yapılmıştır. 14 kişi deney grubuna 14 kişi kontrol grubuna kura yolu ile alınmıştır. Deney grubu 12 kişi olarak psikoeğitim programı tamamlanmıştır. Bu çalışmada 2X3'lük split-plot yarı deneysel model kullanılmıştır. Psikoeğitim programı deney grubu ile gerçekleştirilmiş, kontrol grubu ile hiçbir işlem yapılmamıştır. Araştırma sonuçları Ebeveynlikte Öz Şefkat Psikoeğitim Programının annelerin öz şefkat düzeylerinin artmasında ve ebeveynlik stresi düzeylerinin azalmasında etkili olduğunu göstermiştir. Yapılan izleme testleri bu etkinin kalıcı olduğunu göstermiştir.