Ebû Mansûr en-Nîsâbûrî'nin el-Es'iletu ve'l-Ecvibetu isimli eserinin tahkiki ve değerlendirmesi

Bu araştırma Ebû Mansûr en-Nîsâbûrî'nin el-Es'iletu ve'l-Ecvibetu isimli eserinin tahkik ve değerlendirmesini içermektedir. Araştırmanın amacı, söz konusu eserin tahkik ve değerlendirmesini yapmaktır. Hedefi ise ilgili eserin ilim dünyasını kazandırılması, usul ve muhtevası üzerinden tanıtılması ve ilmi kıymetinin ortaya konulmasıdır. Araştırma giriş, değerlendirme ve tahkîkten oluşmaktadır. Değerlendirme kısmı kendi içinde üç bölümden oluşmaktadır. Girişte araştırmanın konusu, kapsamı, amacı, önemi, metodu ve işârî tefsir hakkında bilgiler sunulmuştur. Birinci bölümde Ebû Mansûr en-Nîsâbûrî'nin hayatı, eseri, nüshaların ve eserin biçimsel açıdan tanıtımı yapılmıştır. İkinci bölümde eser yöntem açısından ele alınarak müellifin eserinde takip ettiği usul, rivâyet, âyet ve hadisleri değerlendirme ve istidlâl ettiği bilgi kaynakları ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise eser tövbenin fazileti, peygamberlerin ismeti, yaşadıkları imtihanlar, tevekkül, sabır ve Hz. Peygamberle ilgili bazı konular üzerinden eser muhteva açısından incelenmiştir. Tahkîk bölümünde ise elde edilen iki nüsha temelinde İsam'ın tahkikli neşir esasları çerçevesinde eserin tahkiki yapılmıştır. Araştırmamız neticesinde Ebû Mansûr en-Nîsâbûrî'nin eserinin işârî tefsir metodu ağırlıklı bir yönteme sahip olduğu, bazı izahlarında nasların zahiri ve klasik müfessirlerin görüşleriyle paralel yorumlarda bulunurken bazı konularda da işârî kaynaklarla örtüşen açıklamalarının olduğu tespit edilmiştir. Müellifin eserinde benzer kitaplarda göremediğimiz soru ve cevapların yer aldığı, peygamberlerin imtihanları, ismet, zelle, 'itab, peygamberler arası efdaliyet, sahabenin fazileti gibi konularda orijinal yorumlarda bulunduğu görülmektedir. Sonuç olarak eserin kıssalar, peygamberlerin imtihanları, eğitilmeleri ve ismet gibi tartışılan konularda ortaya konulan özgün tespitler ve vucûh ilmine dair tespitleriyle Kur'an'ı anlamaya dolayısıyla tefsir alanı başta olmak üzere farklı ilim dallarına katkı sağladığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İşârî tefsir, İmtihan, Kıssa, Vucûh, İsmet, Zelle.