Türkiye'de ekonomik büyüme, kırdan kente göç ve doğurganlık düşüşü

Bu tezin amacı, 1978-2021 yılları arasında Türkiye'de kırsal ve kentsel bölgelerde doğurganlık düşüşünde iktisadi büyüme ile üremenin zaman maliyetinin rolünü doğurganlık tercihlerinin her iki bölgede de aynı olduğu varsayımı altında araştırmaktır. Bu amaçla, teknoloji ve doğurganlığın içsel olduğu basit iki bölgeli bir model kullanılmıştır. Modelin üretim tarafı Lucas (2009)'dan alınmıştır. Tüketim tarafında ise hem kırsal hem de kentsel bölgelerde hane halkları, üremenin zaman maliyeti ve hane başına gelire bağlı olarak optimal doğurganlık seviyelerini belirlemektedir. Analizi gerçekleştirmek için, bölgesel doğurganlık düzeyleri ile kır-kent doğurganlık farklılıklarını ve kır-kent nüfus paylarını eşleştirmemizi sağlayan bir karşılaştırmalı kalibrasyon algoritması tasarlanmıştır. Bu kalibrasyon uygulaması sonucunda, gelir düzeyleri ile üremenin zaman maliyeti gibi hiçbir kaynakta elde edilemeyen bölgesel değişkenlerin dinamikleri de ortaya konulmuştur. Tezimizin ilk önemli sonucu, doğurganlık oranlarının kırsal bölgelerde kentsel bölgelere göre daha yüksek olduğudur. Ancak her iki bölgede ekonomik büyümeye bağlı olarak dönemin çoğunda doğurganlık oranlarında benzer bir düşüş eğilimi gözlenmektedir. Teknolojik ilerleme gelir artışına ve her iki bölge için de doğurganlık oranlarının düşmesine neden olmaktadır. Ancak kentsel bölgede kişi başına gelirdeki artış kırsal bölgeden daha fazladır. Son olarak, kentsel bölgelerde üremenin zaman maliyetinin kırsal bölgelere göre daha yüksek olduğu gözlenmektedir. Bu farklılık da bölgeler arasında doğurganlık düzeylerinin farklılaşmasına neden olan bir diğer faktördür. Her iki bölgede de hane halkı gelir düzeyi doğurganlık düşüşünün temel belirleyicisidir. Çalışmanın sonuçları, teknolojide ileri ülkenin yakalanması, sürdürülebilir ekonomik büyümenin sağlanması ve bölgesel farklılıkların azaltılması için önemli çıkarımlara sahiptir.