ECOWAS ülkelerinde enerji yoksulluğunun ekonomik büyüme üzerine etkisi: Ampirik bir araştırma

Enerji tüketimi ulusların ekonomik büyüme ve kalkınma süreçlerinde önemli bir faktör olduğu bilinmesine rağmen günümüzde düşük gelirli veya gelişmekte olan ülkelerin çoğunda modern enerji hizmetlerine erişimin yetersiz olduğu görülmektedir. Enerji yoksulluğu olarak adlandırılan bu durum, elektriğe erişimin sınırlı olması, yemek pişirmek için temiz yakıt ve teknolojilere ulaşamama ya da temel ihtiyaçların karşılanabilmesi için gerekli enerjiyi temin edecek yeterli gelire sahip olmama şeklinde ortaya çıkabilmektedir. Enerjiye tam olarak erişemeyen ülkelerin olamasının yanında enerji altyapısı mevcut olsa bile düşük gelir grubunda yer alan bireylerin enerji kaynaklarından yeterince faydalanamadığı ya da hiç yararlanamadığı bilinmektedir. Ayrıca, kırsal bölgelerde veya nüfus yoğunluğunun düşük olduğu alanlarda yaşayan bazı topluluklar, enerjiye tam olarak erişemedikleri gibi, mevcut enerjiyi daha yüksek maliyetlerle kullanmak zorunda kalmaktadır. Özellikle düşük gelirli haneler, enerji maliyetlerini karşılamakta zorlandıkları gibi, elektrik ve diğer temel enerji kaynaklarına erişimde de çeşitli sıkıntılar yaşayabilmektedir. Bu bağlamda, gelir adaletsizliğinin artması, enerji yoksulluğunu derinleştirebileceği gibi ekonomik büyüme ve kalkınma açısından da önemli bir engel teşkil etmektedir. Bu çalışma, 2000-2020 döneminde Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) üyesi 13 ülke özelinde enerji yoksulluğu ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi ampirik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Panel veri analizine dayanan araştırmada, tesadüfi etkiler modeli kullanılarak, elektriğe erişim ve yemek pişirmek için temiz yakıt ve teknolojilere erişim oranı enerji yoksulluğunun göstergesi olarak ele alınmış ve ekonomik büyüme üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, ECOWAS ülkelerinde elektriğe erişim ve yemek pişirmek için temiz yakıt ve teknolojilere erişim ekonomik büyümeyi pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı biçimde etkilemektedir. Buna göre, ECOWAS ülkelerinde ekonomik büyümenin sağlanması için enerji yoksulluğunu gidermeye yönelik politikalar önem arz etmektedir. Enerjiye erişimin artırılması ve geleneksel yakıtlar yerine temiz yakıt türlerinin kullanılması sürdürülebilir büyüme açısından elzemdir.