Edebiyatın sosyolojisi: metin, tarih, dünya (Jameson, Bourdıeu, Morettı, Tanpınar)

Biz bu tezde edebiyatın sosyolojik yorumunun imkanlarını tartısacağız. ?lk bölümde edebiyat sosyolojisinin geçmisini kurucu sorunsallar bağlamında (tarihselcilik, romantisizm, ulusalcılık vd.) değerlendirip, 1980 sonrası akademik üretimde edebiyat sosyolojisinin düsünce ve ihtiyaç olarak ortadan kalkmasının ve yerini kültürel çalısmalar, karsılastırmalı edebiyat, edebiyat tarihi ve postkolonyal elestiri gibi kuramsal formasyonlara terk etmesinin nedenlerini anlamaya çalısacağız. Bunun için Madame de Stael'den Marx'a edebiyat sosyolojisinin tarihselci, romantisist ve çoğu zaman pozitivist mirasının, temsil/yorum/öznenin çokça tartısıldığı postmodern olarak nitelenen kültür ortamında ister istemez bu sonunu hazırladığını savunacağız. Tezimizi geçis bölümünde edebiyat sosyolojisinin post-pozitivizm olarak anladığımız post-modern elestiri bağlamında elestirisini yapacak ve daha gevsek tanımlanms bir edebiyatın sosyolojisinin muhtemel verimlerini kısaca özetleyeceğiz. Tezimizin ikinci kısmında edebiyatın sosyolojik elestirisinin bu farklı kültürel bağlamda yeniden düsünülmesi için üç basamaklı bir program çıkaracağız. Fredric Jameson'ın Marksist hermenötiğinin metnin tarihselliği, Pierre Bourdieu'nun kültür sosyolojisinin edebi alan/habitus/doxa kavramıyla edebiyat sistemlerinin isleyisini ve Franco Moretti'nin dünyasistemik edebiyat haritalamasının kültürel üretimin (özellikle roman bağlamında) küresel çatallanıslarını anlamamız için bize gerekli asgari araçları verebileceğini göstermeye çalısacağız. Tezimizin Ahmet Hamdi Tanpınar'ın elestirel pratiğiyle ilgili son bölümünde, önceki bölümlerde çıkardığımız kuramsal programla Tanpınar'ın edebiyat tarihi ve edebiyat elestirisindeki tarihselci yorumsaması, milli edebiyat kabulü ve modernist/Batı merkezli edebiyat kurgusunun elestirisini yapacağız. Sonuç bölümünde ise Türkiye'de edebiyatın sosyolojisinin imkanları değerlendirilecek ve bazı önerilerle tez tamamlanacaktır. Anahtar kelimeler: Edebiyat Sosyolojisi, Tarihselcilik, Pozitivizm, Postmodornite, Jameson, Moretti, Bourdieu, Marksist hermenötik, Edebi alan / habitus / doxa, Edebi-dünya sistemi