Edirne Üç Şerefeli Camii haziresi mezar taşları

Edirne Üç Şerefeli Camii Haziresi'nde yer alan 195 mezar taşıincelemiştir. Tespit ettiğimiz mezar taşlarının 55'i kadınlara, 139'u erkeklereaittir. Hazirede yer alan mezar taşlarının tümünün süslemesi kazıma-oymatekniğiyle yapılmıştır. Mezar taşının yüzeyi oyularak yapılan kitabeli vesüslemeli mezar taşlarının çoğu kabartma olarak verilmiştir.Mezartaşlarından bir tanesinin boyama tekniğiyle yapıldığı tespit edilmiştir.Hazirede yer alan dikdörtgen gövdeli başlıklı mezar taşı sayısıdoksanüç, sivri kemer biçimli mezar taşı sayısı onbeş, tepelik kısmı dilimlimezar taşı sayısı otuzbir, yuvarlak kemer biçimli mezar taşı sayısı beş,dikdörtgen prizmal gövdeli mezar taşı sayısı yirmi, üçgen tepelik alınlıklımezar taşı sayısı beş olarak tespit edilmiştir. Belirlenen bu mezar taşlarınındışında başlıkları kırık olan dikdörtgen form özelliği gösteren mezar taşı vesanduka sayısı ise yirmi olarak tespit edilmiştir.Edirne Üç Şerefeli Camii haziresi'nde yer alan mezar taşlarındayüzdoksaniki örnekte mermer, üç örnek de ise taş malzeme kullanılmıştır.Mezar taşlarında taşçı ustası,hattat, gibi meslek belirten bir yazıyarastlanmamıştır.Hazirede yer alan mezar taşların hepsi kitabelidir. Kitabelerde yer alanbilgilerin dışında şair ismine rastlanılmamıştır. Kitabelerin dizilişi yatay vediagonal eksende uygulanmıştır. Mezar taşlarındaki kitabelerde yer alan yazışeritlerinin yatay eksende dizilişi yüzaltmışaltı mezar taşında tespitedilmiştir.Diagonal eksende dizilmiş mezar taşı sayısı onbirdir.Mezartaşlarının en erken tarihlisi 1077/1666 en geç tarihlisi ise 1293/1875 olaraktespit edilmiştir. Ölü gömmenin en çok yapıldığı tarihler 1228/1812-1263/1846 olarak belirlenmiştir. Toplu ölüm yada hastalık sonucunda ölümtespit edilmemiştir. Mezar taşlarında doğum tarihi verilmediği için yaşortalaması tespit edilememiştir.Hazirede yer alan mezar taşlarında ki süslemeler, başlıklı erkek mezartaşlarında süslemeler başlıkta, kadın mezar taşlarında ise tepeliklerde, lahitmezarlarda lahit yan yüzlerinde ve köşeliklerde yoğunlaşmaktadır.Mezarlıkta yer alan mezar taşlarında görülen süsleme özellikleri bitkisel venesneli süsleme olarak yoğunluk gösterdiği tespit edilmiştir.Bitkiselsüslemelerde gül, lale, çan çiçeği, selvi ağacı, hurma ağacı, üzüm salkımı,akantus, armut, nar, yıldız çiçeği ve rozet çiçeğidir. Nesneli bezemelerde isearma , vazo, meyve kasesi, şal ,takı ve sepet motifine yer verilmiştir.Bitkiselbezemeler tek başına mezar taşlarında görülürken nesneli bezemeler bitkiselbezemelerle birlikte ele alınmıştır.Edirne Üç Şerefeli Camii haziresinde yer alan mezar taşlarınınçoğunun yönü bilinçsiz yapılan çalışmalar sonucunda değiştirilmiştir. Camihazireleri diğer mezarlıklara oranla daha bakımlı bir görünümdedir, fakat ÜçŞerefeli Camii haziresi tahrip edilmiş bir görünüm teşkil etmekte vemezarlıkta yer alan mezar taşları da kırık,bazı bölümleri eksik bir şekildegünümüze ulaşmıştır. Bu tahribatın bir kısmı doğa faktörüyle bir kısmı isebilinçsizce yapılmış çalışmalar sonucunda gerçekleştirilmiştir. Özelliklesembolik lahit mezarlar bu tahribattan oldukça etkilenmiş ve yerdeğiştirmeleri sebebiyle çoğu sembolik lahit mezarın yan yüzleriparçalanmıştır.Sanat ve sosyal açıdan önemli veriler ortaya koyan mezar taşlarınınkorunmasına yönelik tedbirler alınmadığı taktirde müzelerdeki örneklerdışında gelecek nesillere bir şey kalmayacaktır.Günümüzde yapılan mezar taşlarında mezarda yatan ile ilgilibilgiler veren motiflere ve biçimlendirme yöntemlerine rastlanmaz .Bugünmezar taşı geleneği ile ilgili kalan tek kural ölünün yerinin belirtilmesi ve baştarafının eski geleneklere göre değişmez yöne çevrilmiş olmasından ibarettir.Mezar alanları gerek genişliğe gerekse derinliğe ve yüksekliğine ekonomikgüce dayalı bir şekil çizmektedir. Kadın erkek mezar taşları artık ancaküzerlerindeki yazılardan anlaşılabilir. Osmanlı mezar taşlarında olduğu gibikadın mezarlarında detaycı süsleme özelliklerine fazla yerverilmemiştir.Mezar taşlarında yer alan yazılarda zamanla dış etkilerinsonucu olarak giderek kaybolur. Yazılar bazen renkli bazen renksiz herhangibir plastik etki amaçlanmadan gelişi güzel yazılmıştır.