Karşılıklı öğretimin, 4. sınıf ilkokul öğrencilerinin İngilizce okuduğunu anlama, özetleme becerileri ve okuma stratejilerine ilişkin üstbilişsel farkındalığına etkisi

Bu çalışmanın temel amacı, Karşılıklı Öğretim yönteminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama, özetleme becerileri ve okuma stratejilerine yönelik üstbilişsel farkındalıkları üzerindeki etkisini yabancı dil olarak İngilizce bağlamında incelemektir. Karşılıklı Öğretim yönteminin etkilerini incelemek amacıyla hem kontrol hem de deney grupları için ön test ve son testlerden oluşan yarı deneysel bir tasarım kullanılmıştır. Müdahale süreci, Karşılıklı Öğretim stratejilerine yönelik üç haftalık bir öğretim aşamasının ardından altı hafta sürmüştür. Müdahale süresince deney grubuna haftada iki ders saati (80 dakika) boyunca Karşılıklı Öğretim uygulaması yapılırken, kontrol grubu aynı süre boyunca mevcut okul müfredatına göre ders işlemeye devam etmiştir. Karşılıklı Öğretim uygulaması, öğretmen rehberliğinde yürütülmüş ve dört temel stratejiye (tahmin etme, soru sorma, açıklama ve özetleme) odaklanmıştır. Araştırmanın örneklemi, her biri 48 öğrenciden oluşan kontrol ve deney grupları olmak üzere toplam 96 4.sınıf İngilizce öğrenen ilkokul öğrencisinden oluşmaktadır. Altı haftalık müdahale sürecinin sonunda her iki gruba da bir okuduğunu anlama testi, bir özetleme becerileri testi ve Üstbilişsel Okuma Stratejileri Farkındalığı Envanteri (MARSI-R) uygulanmıştır. Ölçme araçları olarak uluslararası bir komite ETS tarafından geliştirilen TOEFL Okuduğunu Anlama Testi, Özetleme Becerilerini değerlendirme rubriği ve Mokhtari ve Reichard (2002) tarafından geliştirilen Üstbilişsel Okuma Stratejileri Farkındalığı Envanterinin yenilenmiş ve Türkçe'ye Caner ve Rabia Börekçi (2023) tarafından uyarlanmış versiyonu kullanılmıştır. Araştırmada ön test–son test karşılaştırmalarını gerçekleştirmek amacıyla Kovaryans Analizi (ANCOVA) ve Çok Değişkenli Kovaryans Analizi (MANCOVA) kullanılmıştır. Analiz sürecinde, ön test puanları kovaryans olarak kullanılmış ve böylelikle bağımlı değişken olan son test puanları üzerindeki ön testin muhtemel etkileri kontrol edilerek daha güvenilir sonuçlara ulaşılması hedeflenmiştir. ANCOVA sonuçları, RT grubunun hem okuduğunu anlama (F = 6.86, p = .010, η² = .069) hem de özetleme becerilerinde (F = 17.20, p < .001, η² = .157) kontrol grubundan anlamlı şekilde daha iyi performans gösterdiğini ortaya koymuştur; etki büyüklükleri orta ile yüksek düzey arasındadır. Genel üstbilişsel farkındalık (MARSI toplam) için grup etkisi sınırda anlamlı bulunmuştur (F = 3.95, p = .050, η² = .041) ve küçük fakat anlamlı bir katkıyı işaret etmektedir. MARSI alt boyutlarına ilişkin MANCOVA analizleri, RT'nin Destekleyici Okuma Stratejilerinde (SRS) anlamlı bir gelişim sağladığını göstermiştir (F = 6.25, p = .014, η² = .064), ancak Genel Okuma Stratejileri (GRS) ve Problem Çözme Stratejilerinde (PSS) gözlenen artışlar istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Tüm istatistiksel analizler SPSS 24 sürümü kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Okuduğunu Anlama Becerileri, Karşılıklı Öğretim Stratejileri, Yabancı Dil Olarak İngilizce (EFL) Okuma Stratejileri, Okuma Stratejilerinde Üstbilişsel Farkındalık, Genel Okuma Stratejileri, Problem Çözme Stratejileri, Destekleyici Okuma Stratejileri, Özetleme Becerileri