Vitamin D3 Streptozotosin (STZ) ile indüklenen diyabetik sıçan modelinde S100 protein alt tiplerine etkisi

Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) Diyabet Atlası (2021), 20-79 yaş aralığındaki yetişkin nüfusunda küresel olarak %10,5 diyabet prevalansını ortaya koymaktadır. Yüksek kan şeker seviyeleri ile karakterize edilen diyabet, karmaşık genetik ve çevresel faktörlerden kaynaklanan yaygın bir metabolik bozukluktur. Diyabet, enzimatik olmayan glikasyonun arttığı, toksik glikoz türevleri olarak bilinen ileri glikasyon son ürünlerinin (AGE'ler) birikimine yol açar. S100 proteinleri, çeşitli organlarda ifade edilen, çeşitli fizyolojik ve patolojik rolleri olan hasar ile ilişkili moleküler model proteinleridir. AGE'ler ve S100 proteinleri, ileri glikasyon son ürünlerin reseptörüne (RAGE) bağlandığında, oksidatif stres ve inflamasyona katkıda bulunarak, bunları diyabetle ilişkilendiren bilişsel bozulmaya neden olurlar. Vitamin D3 (Vit-D3), genomik düzeyde etki eden bir sekosteroid hormondur ve vitamin D reseptörüne (VDR) bağlanarak çeşitli genlerin aktivitesini etkiler. Ayrıca, Vit-D3'ün hücre membranındaki farklı reseptörler aracılığıyla, hızlı yanıtlar ile nörokoruyucu ve anti-inflamatuar tepkilere yol açtığı bulunmuştur. Bu çalışmada, tek doz (65 mg/kg intraperitoneal enjeksiyon ile) streptozotocin (STZ) kullanılarak oluşturulan sıçan diyabet modelinde, serum ve hipokampus örneklerinde S100 protein alt tipleri olan S100B ve S100A8/A9 (kalprotektin) üzerindeki değişikliklere odaklanılmış ve Vit-D3'ün etkisi değerlendirilmiştir. Ayrıca, sekiz kollu radyal labirent testi (RAM) aracılığıyla bilişsel değişiklikler gözlemlenmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre, hem STZ hem de Vit-D3 gruplarında hippokampal RAGE, kalprotektin, S100B ve insülinde ve serum kalprotektin seviyesinde kontrol grubuna göre anlamlı bir artış gözlenmiş; ancak, serum RAGE seviyelerinde anlamlı bir artış sadece STZ grubunda saptanmıştır. Kalprotektin seviyelerinde bir değişiklik olmamasına rağmen, Vit-D3 uygulamasının serumdaki artan RAGE seviyelerini azalttığı görülmüştür. Rotarod testi sonuçlarında, STZ grubundaki sıçanların dönen mil üzerinde kalma süresin azaldığı, RAM testi sonuçlarında ise STZ grubunda doğru kol seçimlerin azaldığı ve latens süresinin uzadığı görülürken, Vit-D3 uygulamasının bu motor performans ve bellek üzerindeki olumsuz etkileri düzeltici bir etkisinin olduğu gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeleri: Diyabet, RAGE, Streptozotosin, S100, Vitamin D3.