Otobiyografik pişmanlık anıları ve karşıolgusal düşüncede yaşa bağlı olumluluk etkisi

Bu çalışma, yaşlanma ile gözlemlenen olumluluk etkisinin en büyük pişmanlık anılarında ve bu anıların yukarı yönlü karşıolgusal düşüncelerindeki etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Bu araştırmanın hipotezlerinden biri, literatürde de olduğu gibi, pişmanlık anısının olumsuz değerlendirmelerinin, bu anıyla ilişkili karşıolgusal olaydan daha yüksek olmasıdır. Sosyo-duygusal seçicilik kuramına göre, artan yaşla beraber olumluluk etkisi görülmekte, böylelikle olumlu bilgiye dikkat daha fazla yönlendirilmekte ve bu bilgiler daha fazla hatırlanmaktadır. Fırsat ilkesi ise, güncel durumu değiştirmek için fırsat olmadığında pişmanlığın işlevsel bir noktaya evrildiğini belirtmektedir. Bu doğrultuda, yaşın artmasıyla pişmanlık anısının olumsuz duygulanımının azalması ve olumlu duygulanımının artması beklenmiştir. Çalışmaya 18-84 yaş aralığında yüz on yedi katılımcı dahil edilmiştir ve genç, orta yaşlı ve yaşlı katılımcıların sayısı eşit tutulmuştur. Tüm katılımcılardan en büyük pişmanlık anısının ve bu anının yukarı yönlü karşıolgusal olayının olumluluk, olumlu ve olumsuz duygulanım, kimlik ve yaşam öyküsü için merkezilik açısından fenomenolojik değerlendirmelerini yapmaları istenmiştir. Sonuçlara göre üç ana bulgu elde edilmiştir: (1) Beklendiği gibi, pişmanlık anısının karşıolgusal olaydan daha olumsuz ve duygusal olarak daha yoğun olduğu bulunmuştur. (2) Pişmanlık anısı ve bununla ilişkili karşıolgusal olay değerlendirmeleri yetişkinlik boyunca farklılık göstermemektedir. (3) Pişmanlık anısının pozitif duygulanımı ile yaş arasında pozitif ilişki elde edilmiş ve yaşın, pişmanlık anısının pozitif duygulanımını tahmin ettiği bulunmuştur. Bulgular, olumsuz olarak değerlendirilen pişmanlık anısı için yaşlanma ile olumlu bir bakış açısı geliştirilmesi ile açıklanmıştır. Bu doğrultuda elde edilen bulgular, pişmanlığın fırsat ilkesi, bilişsel zayıflama, bilgelik ve zayıflayan duygulanım yanlılığı bağlamında tartışılmıştır.