Depresyonlu ve bağımlı hastalarda polifarmasinin ilaç izlem plazma konsantrasyonuna etkisi: Türk toplumuna yönelik retrospektif bir çalışma

Bu çalışmanın amacı polifarmasinin yaygınlığını ve terapötik ilaç düzeylerine olan etkisini ve aynı zamanda hastaların bireysel ve klinik uygulama özelliklerinin polifarmasi ile ilişkilerini araştırmaktır. Veriler, NP hastanelerinde bulunmuş olan 1.530 hastanın 12.734 kayıdına aittir. İlaç sayısından kaynaklanan değişiklikler, zaman içerisinde terapötik ilaç düzeyine ciddi risk oluşabilmesi ve biyokimyasal parametreler incelenmiştir. Rutin klinik uygulamanın bir parçası olan; antidepresan ve antipsikotik ilaçların kan ilaç düzeyleri ile birlikte, açlık kan şekeri, AST, ALT, kreatinin ve üre değerleri yatan hastaların dosyasından kaydedildi ve retrospektif olarak değerlendirildi. Hastaların yaş ortalaması 35.23 ± 0.12'dir. Tüm hastaların reçetelerindeki toplam ilaç sayısı ortalama 6.51 ± 0.26'dır. Erkek hastalarda toplam ilaç sayısı ortalama 6.69 ± 0.03, ve kadın hastalar için 6.14 ± 0.04'dir. İlk olarak; ilaç sayısının tanı, yaş ve kan kimyasalları üzerine olası etkileri incelendi. İlaç sayısındaki anlamlı deşiklikler şu şekildeydi; Alkol bağımlılığı olan hastalarda ortalama ilaç sayısı arttı (7.86±0.08), madde bağımlılığı olan hastalarda daha az arttı (6.51±0.03); 20-29 yaş grubunda daha az arttı (5.97 ± 0.03); 70 yaş üstü hasta grubunda daha çok arttı (9.3±0.15). İlaç sayısı açlık kan şekeri düzeyini hiç bir grupta değiştirmedi. Açlık kan şekeri düzeyi, diğer tanı gruplarıyla karşılaştırıldığında, madde bağımlılığı grubunda anlamlı bir artış gösterdi. İlaç sayısı, yaş, tanı ve cinsiyetin ALT düzeyleri üzerine de etkileri incelendi, fakat anlamalı bir etki gözlenmedi. AST düzeyleri ilaç sayısı ve yaşla değişmedi fakat cinsiyet ve tanılar AST düzeylerini anlamlı olarak değiştirdi. Kreatinin düzeyleri ilaç sayısı ile değişmedi, fakat cinsiyet, yaş ve tanı kreatinin düzeylerini değiştirdi. İlaç sayısı ve kreatininin düzeyleri arasındaki korelasyonun katsayısı erkeklerde r =0.27 ve kadınlarda r =-0.209 dir. İlaç sayısı, cinsiyet, yaş ve tanı, üre düzeyleri üzerinde anlamlı değişiklikler gösterdi. Erkek hastalarda ve bipolar bozukluğu olan hastalarda ilaç sayısı, üre düzeyini arttırdı. Kadın hastalarda, 13 ve daha fazla ilaç kullanımı üre düzeyini diğer ilaç gruplarından daha fazla yükseltti. İkinci olarak; ilaç sayısının ilaçların serum konsantrasyon düzeylerine etkileri incelendi. İlaç sayısı anlamlı olarak; 4-6 ve 7-9 ilaç kullanan hasta gruplarında aripiprazol konsantrasyonunu arttırdı; 7-9 ve 13 ve daha fazla ilaç kullanan gruplarda bupropion konsantrasyonlarını azalttı; 4-6, 7-9, 10-12 ve 13 ve daha fazla ilaç kullanan gruplarda plazma klomipramin konsantrasyonlarını azalttı; 7-9, 10-12 ve 13 ve daha fazla ilaç kullanan gruplarda plazma pregabalin konsantrasyonlarını arttırdı; plazma sulpirid konsantrasyonunu tüm ilaç gruplarında arttırdı; 7-9 ve 10-12 ilaç kullanan gruplarda plazma valproik asit konsantrasyonunu azalttı; 4-6, 7-9, 10-12 ve 13 ve daha fazla ilaç kullanan gruplarda plazma zuklopentiksol konsantrasyonunu arttırdı. Suistimal edilen ilaçların konsantrasyonları incelendiğinde, ilaç sayısı anlamlı olarak; 7-9, 10-12 ve 13 ve daha fazla ilaç kullanan gruplarda plazma benzodiazepine konsantrasyonunu arttırdı; plazma fensiklidin konsantrasyonunu değiştirmedi; plazma ekstazi konsantrasyonunu 1-3 ilaç kullanan grup hariç tüm ilaç gruplarında arttırdı; tüm gruplarda opioid konsantrasyon düzeyini değiştirmedi. Sonuç olarak; bu çalışma ilaç sayısı ve alkol bağımlılığı yanında ilaç sayısı ve yaş arasında da anlamlı bir korelasyon bulunduğunu gösterdi. İlaç sayısı açlık kan şekerini, ALT ve AST düzeylerini değiştirmedi fakat kadınlarda kreatinin düzeylerini, hem erkeklerde ve hem de kadınlarda üre düzeylerini arttırdı. İlaç sayısı; aripiprazol, bupropiyon, pregabalin, sülpirid, zuklopentiksol, benzodiazepine ve ekstazi plazma düzeylerini analamlı olarak arttırdı fakat klomipramin ve valproik asit plazma düzeylerini azalttı.