Antalya koşullarında yetiştirilen 'Hicaznar' (Punica granatum L.) çeşidinde farklı uygulamaların erkencilik, verim ve kalite üzerine etkileri

Bu çalışma, 2021 yılında narda (Punica granatum L.) farklı uygulamaların verim kalite ve erkenciliğe etkisini belirlemek amacıyla Antalya ili Serik ilçesinde 11 yaşındaki 'Hicaznar' çeşidi ile kurulmuş bir kapama bahçede yürütülmüştür. Çalışma, tesadüf parselleri deneme desenine göre üç tekerrürlü ve her tekerrürde 3 ağaç olacak şekilde toplamda bir uygulama için 9 ağaç kullanılarak oluşturulmuştur. Araştırmada, iki farklı dozda (%2.5 ve %5) kalsiyum (Ca), iki farklı dönemde (30 Haziran ve 15 Temmuz) kaolin (%4 dozunda) ve üç farklı renkte (beyaz, siyah, gri) plastik malç uygulamalarının bireysel ve kombine olarak meyve verim, erkencilik ve kalite üzerine etkileri incelenmiştir. Uygulama yapılan nar ağaçlarında gözlerin sürme döneminde başlanılan fenolojik gözlemlere, iki hafta aralıklarla dinlenme dönemine kadar devam edilmiştir. Fenolojik gözlemlere 12 Mart 2021 tarihinde başlanılmış olup; odun gözlerinin sürmesi, çiçek tomurcuklarının belirginleşme dönemi, çiçeklenme başlangıcı, tam çiçeklenme dönemi, çiçeklenme sonu, meyve derim zamanı, yaprakların sararması ve yaprakların dökülme tarihleri belirlenmiştir. Uygulamalara göre, derimi yapılan meyvelerde biyolojik incelemeler (ağaç başına verim, ağaç başına düşen meyve sayısı, meyvelerde çatlama ve güneş yanıklığı oranları) ve pomolojik ölçümler (meyve hacmi, meyve eni, meyve boyu, meyve boyun yüksekliği, meyve ağırlığı, 100 dane ağırlığı, meyve kabuk oranı, dane randımanı, meyve dane ve kabuk rengi) yapılmıştır. Meyve öneklerinden elde edilen meyve suyunda ise, kimyasal analizler (titre edilebilir asitlik; TEA, suda çözünebilir kuru madde miktarı; SÇKM, pH, toplam fenolik madde miktarı; TFM, toplam antosiyanin miktarı; TA ve antioksidan aktivite, AA) belirlenmiştir. Çalışmada farklı plastik malç uygulamalarında ilk çiçeklenme tarihleri, siyah renkli plastik malç kontrol grubuna göre 3 gün erken; beyaz ve gri renkli plastik malçlarda ise, kontrol grubundan 3 gün sonra belirlenmiştir. Son çiçeklenme tarihleri ise siyah renkli plastik malç ve kontrol grubu ağaçlarında aynı tarihte (13.08.2021), gri ve beyaz renkli malçlarda ise 15 gün (28.08.2021) daha geç gerçekleşmiştir. Malç uygulamaları ile kontrol grubu arasında odun gözlerinin sürmesi, ilk çiçek tomurcuklarının belirmesi, tam çiçeklenme, yaprakların sararma ve dökülme tarihleri arasında bir farklılık belirlenmemiştir. Bu durumun, malç materyallerinin uygulanma tarihindeki (12.03.2021) gecikmeden kaynaklandığı düşünülmektedir. Bu nedenle, gerek yapılacak olan benzer araştırmalarda gerekse nar yetiştiren çiftçilere, plastik malç uygulamasının, özellikle erkencilik üzerine etkilerinin daha belirgin gözlenebilmesi için Aralık ayının 2. yarısı ile Ocak ayının sonuna kadar olan dönemde yapılması tavsiye edilebilir. Çalışmada elde edilen bulgulara göre; ortalama meyve sayısı %2.5 Ca + beyaz renkli malç (88.67 adet/ağaç), ortalama verim miktarı, kaolin 2 (49.40 kg/ağaç), meyve çatlama oranı %5 Ca + gri renkli plastik malç (%3.00) ve güneş yanıklığı oranı bakımından ise %2.5 Ca + siyah renkli plastik malç (%8.62) uygulamaları en iyi sonucu vermiştir. Pomolojik ölçümlerde en iyi sonuç; meyve ağırlığında (615.64 g), meyve hacminde (639.63 ml) ve meyvedeki toplam dane ağırlığında (287.75 g) %2.5 Ca uygulamasından elde edilmiştir. Siyah renkli plastik malç uygulamasında; en yüksek meyve kabuk oranı (%49.35), dane randımanı (%50.42) ve usare randımanı (%42.82) elde edilmiştir. Meyvedeki renk ölçümlerinde; kabuktaki en yüksek L* değeri %2.5 Ca + gri renkli plastik malç (58.36), en yüksek a* değeri (39.06) kaolin 2 + beyaz renkli plastik malç uygulaması ve en yüksek b* değeri (28.08) ise kontrol grubunda belirlenmiştir. Danedeki en yüksek L* değeri (28.28) siyah renkli plastik malç, en yüksek a* değeri (25.44) kaolin 2 + siyah renkli plastik malç (25.44) ve en yüksek b* değeri (15.16) ise kaolin 2 + gri renkli plastik malç uygulamalarından elde edilmiştir. Meyve suyunda yapılan kimyasal analizlerde en iyi sonuç; SÇKM miktarında (%17.10) kaolin 2 + siyah renkli plastik malç, TEA miktarında ( %0.20) %5 Ca + siyah renkli plastik malç, TFM miktarında (1.46 g/L) %5 Ca, TA miktarında (297.40 mg siyanidin-3- glikozit /L) gri renkli plastik malç uygulamalarından belirlenmiştir. Araştırmada, Ca uygulamalarının (%2.5 ve %5) hem bireysel olarak, hem de gri ve siyah renkli plastik malç ile birlikte yapılmasının narda meyve çatlaması üzerine önemli etkileri belirlendiğinden pratikte kullanımı tavsiye edilmektedir. Ayrıca, malç kullanılmayan ağaçlarda ayrı ayrı kaolin 1 ve %2.5 Ca uygulamalarının, %2.5 Ca uygulamasının ise siyah, beyaz ve gri renkli plastik malç uygulamaları ile birlikte kullanımının güneş yanıklığı oranını azaltmada etkili olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular genel olarak değerlendirildiğinde; bireysel olarak siyah plastik malç uygulaması ve %2.5 Ca uygulamasının meyve verim ve kalite değerlerini olumlu yönde etkilediği tespit edildiğinden, nar yetiştiriciliğinde kullanımları önerilmektedir.