Havayollarının etkinlik analizi: Operasyonel performans etkenlerinin araştırılması

Sürekli değişen ve artan rekabet ortamında havayollarının operasyonel etkinlik ölçümü önemli araştırma konularından biri haline gelmiştir. Literatürde konuyla ilgili çokça araştırma olmasına rağmen havayollarının boyutları, düşük maliyetli iş modeli ve ittifak üyeliğinin havayollarının operasyonel faaliyetleri üzerine etkilerine yönelik yeterli sayıda araştırma bulunmamaktadır. Bu çalışma, dünyanın farklı bölgelerinden 38 tane havayolunun 2015 ve 2019 yılları arasındaki operasyonel performanslarını ve havayolu boyutlarının, havayolu modelinin ve ittifak üyeliğinin havayollarının performansları üzerinde etkisi olup olmadığını değerlendirmektedir. Bu doğrultuda ilk olarak ölçeğe göre sabit ve değişken getiri varsayımı altında 3 girdi ve 2 çıktıyla girdi odaklı Veri Zarflama Analizi (VZA) yapılmıştır. Aynı zamanda etkin olan havayolları arasındaki performans farklarını daha iyi ortaya koyabilmek için girdi odaklı, ölçeğe göre sabit getirili süper-etkinlik analizi yürütülmüştür. Performansa etki eden faktörlerin etkisi Mann-Whitney U-test ile ölçülmüştür. Çalışmadan çıkan sonuçlar, havayollarının büyük çoğunluğunun ölçek etkinsizliği sebebiyle etkinlik sınırını yakalayamadıklarını göstermiştir. Bununla birlikte arz edilen koltuk kilometreye (AKK) göre değerlendirildiğinde şirketlerin boyutlarının etkinlik üzerinde istatistiksel olarak önemli bir etkisi olmadığı görülmüştür. Diğer yandan, düşük maliyetli havayollarının, tam hizmet sağlayan havayollarına göre daha etkin olduğu saptanmıştır. Son olarak, ittifak üyesi havayollarının ittifak üyesi olmayan havayollarına nazaran daha düşük performans gösterdiği belirlenmiştir.