Ege Bölgesi kurak/yarı kurak mıntıka ağaçlandırmalarının sürdürülebilir ormancılık açısından değerlendirilmesi ve iklim değişikliğinin bu ağaçlandırmalar üzerindeki etkilerinin modeller yardımıyla incelenmesi

Afyonkarahisar ve Kütahya illerindeki yarı kurak ve kurak mıntıka ağaçlandırma alanlarında aynı yılda dikilmiş olan yani aynı yaşta olan ağaçlandırma sahaları içinden alınan deneme alanlarında belirlenen kantitatif parametreler olan ortalama boy, ortalama dip kütük çapı (d0.30), ortalama tepe yüksekliği (tepe boyu) (m) ve ortalama son yıl sürgün uzunluğu (cm) değişkenlerine ilişkin verilere uygulanan varyans analizi sonuçlarına göre söz konu bu kantitatif parametreler yönünden ağaçlandırma alanları arasında %99 güven düzeyinde istatistiki açıdan önemli farklılıkların bulunduğu tespit edilmiştir. Yapılan tespitlere göre, Afyonkarahisar ve Kütahya illerinde toplam 38 örnek alanda ölçülen 1969 bireyde yaşayan birey sayısı 1681 adettir. 1681 adet bireyin 1541 adeti sağlıklı ve 140 adedi sağlıksız bireyden oluşmaktadır. Afyonkarahisar ilinde seçilen ağaçlandırma sahalarında ölçülen 990 adet bireyin 853 (%86,16) adedi yaşamakta olup sağlıklı birey sayısı 767 (%89,92) ve sağlıksız birey sayısı 86 (%10,08) adettir. Kütahya ilinde ölçülen 979 adet bireyin 828 (%84,58) adedi yaşamakta olup bu bireylerin 774 (%93,48) adeti sağlıklı bireyden oluşurken 54 (%6,52) adedi sağlıksız bireyden oluşmaktadır. Genel olarak tüm kantitatif karakterlere uygulanan Duncan Testi sonucunda Dişli ve Gevrekseydi ağaçlandırma alanları ilk iki grubu oluştururken, Andız, Pusan ve Geven ağaçlandırma alanları son grubu oluşturmuştur. Bu durumun genel olarak Kütahya yöresindeki ağaçlandırma alanlarının daha sığ ve yüzeysel taşlılık oranı daha yüksek bir arazide tesis edilmiş olması, buna karşın Afyonkarahisar'daki ağaçlandırma alanlarının hem daha korunaklı hem de orman rejyonlarına daha yakın daha verimli alanlarda tesis edilmiş olması gösterilebilir. Araştırma alanını oluşturan yarı-kurak ve kurak mıntıka ağaçlandırma alanlarının yer aldığı Afyonkarahisar ve Kütahya yörelerindeki tüm alanlar sayısallaştırılarak küresel ısınmanın olası etkileri senaryolar vasıtasıyla oluşturulan modeller yardımıyla incelenmiş ve alansal değişimleri belirlenmiştir. Bu amaçla, toplam 11 adet Biyoklimatik Değişken kullanılmış ve oluşturulan modellerin çözümlenmesi sonucunda küresel ısınmanın etkilerini ortaya koyan en önemli değişkenlerin %98,74 ve %96,33 güven düzeyleri ile sıcaklık ve yağış faktörlerinin olduğu ortaya çıkmıştır. Uygulanan küresel ısınma senaryolarına göre uygulanan modeller kapsamında araştırma alanında SSPs 245 sürecine göre 2060 yılında yarı kurak niteliğine sahip olan alanlar 176310 ha'a, kurak alanlar 132770 ha'a, 2100 yılında ise aynı senaryoya göre yarı kurak nitelikteki alanlar 247870 ha'a ve kurak alanlar 193430 ha'a artması beklenmektedir. SSPs 585 senaryosuna göre 2060 yılında yarı kurak niteliğine sahip olan alanlar 271750 ha'a, kurak alanlar 256460 ha'a, 2100 yılında ise aynı senaryoya göre yarı kurak nitelikteki alanlar 344879 ha'a ve kurak alanlar 329160 ha'a çıkması öngörülmektedir. Ancak SSPs 585 senaryosuna göre 2100 yılında araştırma alanında ağaçlandırılması mümkün olamayacak olan ve tamamen farklı bir ekosistem koşullarının hüküm sürdüğü 3154 ha büyüklüğünde çöl vejetasyonunun yörede oluşacağı görülmektedir.