Ege bölgesinde köpeklerde visseral leishmaniasis'in seroprevalansı

ÖZETEge Bölgesinde Köpeklerde Visseral Leishmaniasis'in SeroprevalansıDünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) belirlediği zoonoz hastalıklar arasında, enönemlilerinden biri olarak kabul ettiği leishmaniasis, ılıman, tropikal ve subtropikal iklimkuşağında yaşayan insan, evcil ve yabani memelilerin infeksiyöz bir hastalığıdır. İnsanlardave hayvanlarda pek çok farklı hastalık formları görülebilmesine rağmen hastalık ülkemizde,insanlarda visseral (VL) ve kutanöz (CL) form, köpeklerde ise visseral (CanVL) form olarakkarşımıza çıkmaktadır. Akdeniz ülkelerinde olduğu gibi ülkemizde de insanlarda görülenvisseral leishmaniasis'in (Kala-Azar) doğadaki asıl rezervuarını evcil ve yabani köpekleroluşturmakta ve hastalığın bir bölgede endemik veya sporadik olarak seyretmesinde en önemlirolü oynamaktadırlar.Köpek visseral leishmaniasis'in (CanVL) insan sağlığı için potansiyel bir riskoluşturması ve bu hastalığın ulusal ekonomideki kayıplar açısından düşünüldüğündehastalığın saptandığı bölgelerde gerekli korunma önlemlerinin alınabilmesi, bölgedekiVeteriner Hekimler ve Hekimlerin durumdan haberdar edilerek, bu hastalığı tanı ve ayırıcıtanıda göz önünde bulundurmalarının sağlanması için klinik olarak birçok hastalıklakarışabilen köpek visseral Leishmaniasis'in tespit edildiği bölgelerde prevalansı ve insidansıhakkında detaylı araştırmaların yapılması gerekmektedir. Ülkemizde, seyahatlerin özellikleAkdeniz ikliminin hakim olduğu bölgelere kayması ve bu bölgedeki köpeklerde hastalığıngörülmesi, visseral leishmaniasis'in son yıllarda Ege Bölgesinde önemini arttırmaktadır.Bu çalışmada, Ege bölgesinde (İzmir/Selçuk, Aydın/Merkez, Aydın/Kuşadası,Manisa/Turgutlu, Muğla/Bodrum, Muğla/Marmaris) sokak köpeklerinde CanVL'inseroprevalansının belirlenmesi amaçlanmıştır.Bu amaçla, İzmir/Selçuk, Manisa/Turgutlu, Aydın/Merkez, Aydın/Kuşadası,Muğla/Marmaris ve Muğla/Bodrum Hayvan Barınaklarında bulunan 300 adet sokakköpeğinin ırk, yaş ve cinsiyeti belirlenerek fiziksel muayeneleri yapılmış ve hastalığınserolojik tanısı amacıyla serum örnekleri toplanmıştır. Alınan serum örneklerinde, anti-Leishmania antikorları IFAT tanı yöntemiyle belirlenmiş ve ulaşılabilen köpeklerin popliteallenf bezinden hazırlanan sürme preparatlarda parazitin amastigot formları belirlenmeyeçalışılmıştır.Bu çalışmada, 300 köpekten 27'sinde (% 9) köpek visseral leishmaniasis'in varlığıbelirlenmiştir. Seropozitif bulunan 27 köpeğin 11'inin Aydın/Kuşadası, 3'ünün İzmir/Selçuk,1'inin Manisa/Turgutlu, 1'inin Muğla/Marmaris, 11'inin de Muğla/Bodrum hayvanbarınaklarından olduğu saptanmıştır.CanVL yönünden seropozitif olan 16 köpekte hazırlanan popleteal lenf beziaspiratlarının mikroskobik muayenesinde 11 köpekte amastigot görülürken (Şekil 11), 5köpekte parazitin amastigot formuna rastlanmamıştır.Seropozitif köpeklerin klinik muayenesinde 27 köpeğin 25'inde (% 92,5) CanVL ileilgili klinik bulgular görülürken, 2 köpekte (% 7,5) ise herhangi bir klinik bulgununoluşmadığı belirlenmiştir.Bu verilerin gelecekte insan ve köpeklerde yapılacak çalışmalarda bir referans olarakkullanılabileceği düşünülmektedir. Ülkemizde Veteriner Hekimlerin ve Beşeri Hekimlerin buhastalık hakkında bilgilendirilmesi, CanVL'in insan sağlığı için potansiyel bir riskoluşturması ve bu hastalığın ulusal ekonomideki kayıpları açısından düşünüldüğündehastalığın saptandığı bölgelerde gerekli korunma önlemlerinin alınması gerekmektedir.Rezervuar olan semptomatik ve asemptomatik köpeklerin ve hastalığa yakalanan insanlarıntespiti amacıyla seroprevalans çalışmalarının ortaklaşa ve düzenli olarak yürütülmesiningerekli olduğu kanısındayız.