Ege bölgesindeki hidro-meteorolojik kuraklıkların iklim değişikliği tesiri altında incelenmesi

Son yıllarda yıkıcı insan faaliyetlerinin giderek artan sera gazı emisyonu nedeniyle, dünyanın birçok yerinde havanın ısınması ve çok sayıda kuraklık gibi yıkıcı sonuçlarından biri olan yaygın ve hızla artan iklim değişikliklerine tanık oluyoruz. Ne yazık ki Türkiye de bu olumsuz değişikliklerden etkilenmektedir. Bu nedenle, gelecekte yaşanacak kuraklığın miktarını tahmin ederek, insan yaşamı ve diğer canlılar üzerindeki olumsuz etkilerini en aza indirmek için gerekli önlemleri düşünmek hayati önem taşımaktadır. Bu nedenle, bu çalışmada Ege Bölgesi'nde 2100 yılına kadar meteorolojik kuraklık durumunun araştırılmaktadır. Bu amaçla ilk olarak Ege bölgesinden Büyük Menderes, Küçük Menderes ve Gediz havzalarındaki 10 meteoroloji istasyonunun (Çeşme, İzmir, Manisa, Muğla, Nazilli, Seferihisar, Sultanhisar, Selçuk, Uşak, Yatağan) 1985-2014 yılları arasındaki verileri incelenmiştir. Ayrıca, söz konusu bölgenin geçmiş ve gelecekteki meteorolojik davranışı dört iklim modeli (AWI-CM-1-1-MR (Germany), NorESM2-MM (Norway), EC-Earth3-CC (Europe), CNRM-CM6-1-HR (France)) ve iki iklim değişikliği senaryosu (SSP2-4.5 ve SSP5-8.5) kullanılarak incelenmiştir. Sonuç olarak, gelecekteki kurak ayların sayısını tahmin etmek için Standartlaştırılmış Yağış Indeksi (SPI) ve Standatlaşmış Yağış Evapotranpirasyon İndeksi (SPEI) indeksi iki yöntem kullanılmıştır. Her ikisi de günümüzde kabul edilebilir doğrulukta modern ve yaygın yöntemlerdir. SPI ve Standartlaştırılmış Yağış Evapotranspirasyon İndeksi (SPEI) yaygın olarak kullanılan kuraklık indeksleridir. SPI sadece yağış verilerinden elde edilirken, SPEI hem yağış hem de evapotranspirasyon verilerini içerir. SPI geleneksel olarak aylık ölçekte hesaplanırken, SPEI 6 ila 24 ay gibi farklı zaman ölçeklerinde hesaplanabilir. Son çalışmalar, SPEI'nin daha sıcak bir iklimde artan potansiyel evapotranspirasyonu dikkate aldığı için iklim değişikliği altında kuraklık dönemlerini izlemek için daha uygun olabileceğini göstermiştir. Bu sonuçlar yardımıyla gelecekte (2100 yılına kadar), bu bölgenin neredeyse tüm tarih boyunca Türkiye'nin en yağışlı ve nemli bölgelerinden biri olmasına rağmen, şu anda çok sayıda kuraklığa maruz kaldığını ve kısa bir süre geçmesiyle birlikte gelecekte uzun süreli ve şiddetli kuraklıklara doğru hızla ilerleyeceğini göstermektedir. Örneğin tahminlere göre Seferihisar istasyonu (2069-2099) yıllar arsında 250 ay kuraklığa maruz kalacaktır veya Yatağan istasyonu aynı zaman dilimi içinde 200 ay kuraklık yaşaması öngörülmüştür. Aynı koşullarla altında incelenen Çeşme istasyonu 250 yakın kurak ay yaşayacaktır. Bu nedenle Türkiye'nin iklim değişikliği ile mücadelesi için önlemler alması ve bu sorunlarla başa çıkmak için sürdürülebilir politikalar uygulaması önemli olacaktır. Çünkü sağlık, tarım, ekonomi dâhil her boyutta olumsuz etkileyeceği ve yakın gelecekte bölgenin bir kısmını yaşanmaz yerler haline getirebileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: İklim değişiklik, Kuraklık, İklim değişiklik senaryoları (SSP), Standartlaştırılmış Yağış Indeksi (SPI) indeksi, standatlaşmış yağış evapotranpirasyon indeksi (SPEI) indeksi, küresel sirkülasyon model (GCM).