Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim dalında siroz nedeniyle yatan 225 hastanın retrospektif irdelenmesi

Karaciğer Sirozlu 225 Hastanın Retrospektif Tek Merkezli İrdelenmesi Siroz normal karaciğer hücrelerinin hasarlanarak bağ dokusu ile yer değiştirdiği kronik ilerle-yici bir karaciğer hastalığıdır. Siroz ya da eski Yunancada kullanılan şekliyle scirrhus, karaciğerin otop-side görülen portakal kabuğu görünümünü tanımlamak için kullanılmıştır (1). Karaciğer sirozu gerek hastaların çektiği acılar nedeniyle hayat kalitesini önemli derecede etkileyen, gerekse geniş kompli-kasyon yelpazesi ve yüksek mortalite ve morbiditeden dolayı iş gücü kaybı ve yüksek sağlık harcala-malarından dolayı irdelenmesi gereken bir konudur. Günümüzde birçok ülkede karaciğer sirozu ile ilgili epidemiyolojik verilere yönelik bilgi yetersizliği mevcut olduğundan dolayı (12) ülkemizin en büyük gastroenteroloji merkezlerinden biri olan EÜTF Gastroenteroloji Bilim Dalı'nda retrosppektif ve tek merkezli olarak karaciğer sirozlu olgular irdelenmiştir (9,11). Bu çalışmaya; Aralık 2011 ile Mayıs 2013 tarihleri arasında 18 aylık sürede Ege Üniversitesi Gastroenteroloji Bilim Dalında herhangi bir yakınma ya da karaciğer sirozu komplikasyonları nedeniyle yatarak tedavi gören, taburculuk esnasında "Karaciğer Sirozu" tanısı olan 255 olgu alındı. Ancak bu olgulardan; 30 hastanın çoğu verilerine ulaşılamadığı için çalışma dışı bırakıldı. Bu nedenle verilerimiz 225 hastayı içermektedir. Çalışmaya alınma kriterleri; hastane yatmış olmak, taburculuk esnasında veya hastanede yatışı esnasında karaciğer sirozu tanısı almış olmak, 18 yaş üstü, verilerine tam olarak ulaşılabilen olgulardır. Çalışmadan dışlama kriterleri; ayaktan başvuran olgular, siroz dışı portal hipertansiyon varlığı, 18 yaş altı, verilerinin çoğuna ulaşılamayan olgulardır. Çalışmaya dahil edilen hastaların dosyaları çıkarıldı; dosyalardan ve/veya Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi labaratuar ve sonuç sisteminden verilerine ulaşıldı (tüm bu veriler hastanın hastaneye yattığı ilk gün verileridir). Bu hastaların; yaş, cinsiyet, hastane protokol numaraları, hastaneye yatış nedenleri, karaciğer sirozu etyolojisi, hepatit B ve hepatit C'li olgularda viral yük, özefagus varis varlığı, hastaneye yatış esnasında hemoglobin düzeyi, lökosit sayısı, trombosit sayısı, INR/PZ, CRP, AFP seviyesi, AST, ALT, ALP, GGT düzeyi, kreatinin, total bilirubin, direk bilirubin, albumin, globulin seviyesi, MELD skoru, CHİLD puan ve skoru, HCC varlığı, asit varlığı maddeler halinde olgu rapor formuna yazıldı. Asit olan olgularda; Serum Assit Abümin Gradienti (SAAG), SAİ varlığı, asit sıvısında albumin, total protein seviyesi, lökosit düzeyi, üreyen bakteri varlığı, ateş yüksekliği ve tedavi süresi ile tedavide kullanılan antibiyotikler olgu rapor formuna yazıldı. Yatışı esnasında eksitus olan hastalar ve eksitus tarihleri not edildi. Sonuç olarak; bu çalışmada hastaların çoğunu erkekler (%70,2) oluştururken erkeklerin orta-lama yaşı 62 olup kadınların ortalama yaşı 67 bulundu. Karaciğer sirozu nedeniyle yatırılarak tetkik ve tedavi edilen olgularımızın hastaneye başlıca yatış nedenleri HCC(%21,8) (ileri girişimsel tedavi ama-cıyla), Hepatik Ensefalopati (%21,3), Kc-S (etyoloji ve ileri tetkik) (%20,4) ve ÖVK (%13,8) olarak tespit edildi. Karaciğer sirozlu olgularımızın etyolojileri incelendiğinde HBV ilk sırayı alırken (%32,8) bunu sırasıyla HCV (%21,3), kriptojenik (%20) ve alkole bağlı nedenler (%18,2) izlendi. Karaciğer sirozlu olgularımızın çoğunda özefagus varisi saptandı (%83,6). Özefagus varis saptanan olgularda Child ve MELD skoru anlamlı bir şekilde yüksek bulundu. Aynı şekilde özefagus varisli olgularımızın çoğunda asit saptandı (%68,1). Karaciğer sirozlu olgularımızın Child sınıflamasına bakıldığında büyük bölümünü Child B ve Child C oluşturduğu (%77,3) tespit edildi. Karaciğer sirozlu olgularımızın büyük bir çoğunluğunda asit saptandı(%64). Asitli olguların %95 kadarında SAAG 1,1'in üstünde saptandı. Asit ponksiyonu yapılan olgularımızın %8'inde SAİ saptandı. Bu SAİ'lerin büyük bir çoğunluğunu KNNA olduğu görüldü (%65). Ayrıca eksitus olan olgular irdelendiğinde 26 eksitus olan olgunun 8 tanesinde (%30) SAİ saptandı. SAİ'li olgularda istatistiksel olarak ateş, karın ağrısı, kan lökosit düzeyi SAİ olmayan olgulara oranla anlamlı olarak yüksek bulundu. HCC nedeniyle yatışı yapılıp tetkik edilen olgularımızın ilginç bir şekilde beklenenin aksine Child ve MELD skorları düşük çıktığı tespit edildi. Karaciğer sirozlu olgularımızın %11,6'sı hastanede yattığı süre içerisinde eksitus oldu. Eksitus olan olguların karaciğer sirozu etyolojileri irdelendiğinde sırasıyla HCV (%34), HBV(deltasız)(%19), alkol (%19) ve kriptojenik (%11) karaciğer sirozu oluşturduğu görüldü. Karaciğer sirozlu hastalarda daha fazla ve tüm bölgeleri içeren epidemiyolojik araştırmalara ihtiyaç olduğu anlaşıldı. Anahtar Kelimeler: Karaciğer sirozu, Epidemiyoloji, Etyoloji, Komplikasyonlar, Mortalite