Eğiticilerin yurt dışındaki Türk çocuklarına Türkçe öğretimi kapsamında yürütülen Türkçe ve Türk kültürü dersine ilişkin görüşleri

Bu araştırma ile yurt dışındaki Türk çocuklarına Türkçe ve Türk Kültürü dersi eğiticilerinin ders içi uygulamalarına ilişkin öznel deneyimlerini belirlemek ve görüşlerini tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırma grubunu kartopu örnekleme yöntemi ile belirlenen ve Almanya, Fransa, Belçika, Hollanda, ABD ve Suudi Arabistan'da Türkçe ve Türk Kültürü dersini veren 21 öğretmen ve Almanya'da görev almış 3 eğitim ataşesi olmak üzere toplam 24 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından 2 ayrı yarı yapılandırılmış görüşme formu geliştiriliştir. Bunlardan ilki eğiticilere yönelik olarak diğeri ise yöneticilere (eğitim ataşesi) yönelik olarak tasarlanmıştır. Eğiticilere yönelik geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formunun ilk bölümünü 11 soruluk demografik bilgi formu oluştururken, formun ikinci bölümünü 5 ana soru 24 alt soru oluşturmaktadır. Yöneticilere yönelik yarı yapılandırılmış görüşme formunun ilk bölümünü ise 12 soruluk demografik bilgi formu oluştururken formun ikinci bölümünü 4 ana soru 4 alt soru oluşturmaktadır. Görüşmeler gönüllülük esasına dayalı olarak 3'ü yüz yüze gerçekleştirilmiş, 21'i elektronik ortam aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Görüşme formlarının geçerliği ve güvenirliği Türkiye'de bulunan 2 farklı devlet üniversitesinde görevine devam eden 1 ölçme değerlendirme, 2 eğitim bilimleri ve 6 Türkçe öğretimi bölümünden olmak üzere toplam 9 alan uzmanından alınan geri dönütler ile sağlanmıştır. Görüşmeler nitel veri analizi yöntemlerinden içerik analiziyle tematik kodlama yapılarak çözümlenmiştir ve Görüş Birliği / Görüş Birliği + Görüş Ayrılığı formülasyonu üzerinden güvenirlik hesaplaması yapılarak kodlama benzerlik oranının %82 (0,82) ile yüksek güvenirliğe sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonucunda derse ilişkin eğiticilerin "neler yaptıkları" açığa çıkarılmıştır ve önerileri tespit edilmiştir. Ayrıca, eğitim ataşelerine derse ilişkin "neler aktarıldığı" ve önerileri açığa çıkarılmıştır. Araştırmaya eğitici olarak katılan katılımcıların görüşlerinin analizi sonucunda 8 temaya (dinleme/izleme, okuma, konuşma, yazma, söz varlığı öğretimi, harf-ses ilişkisi öğretimi, kültür öğretimi, öneri) ulaşılmıştır. Dinleme temasının kullanılan kaynaklar kategorisinde; edebi / otantik metin, şarkı, video, film / çizgi film kodlarına ulaşılırken etkinlik kategorisinde; dinleme esnası, dinleme sonrası kavrama, sesli okuma, sesleri ayırt etme ve istiklal marşı okuma kodlarına ulaşılmıştır. Okuma temasının kullanılan kaynaklar kategorisinde; edebi / otantik metin ve basit metinler kodlarına ulaşılırken, etkinlikler kategorisinde; serbest okuma, okuduğu metni kavratma, 5N1K ve hızlı okuma kodlarına ulaşılmıştır. Konuşma temasının etkinlikler kategorisinde; hazırlıksız konuşma, rol oyunu / drama, metin canlandırma, telaffuz / doğru sesletim, soru-cevap, görseller hakkında konuşma, kart oyunları ve hazırlıklı konuşma kodlarına ulaşılırken geri dönüt kategorisinde; anında açıkça düzeltme, sık yapılan hataları düzeltme ve gerektiğinde düzeltme kodlarına ulaşılmıştır. Yazma temasının etkinlikler kategorisinde; dikte, mektup yazma, serbest / yaratıcı yazma, kendini tanıtma, kısa soru-cevap, beyin fırtınası ve sınıf talimatları kodlarına ulaşılırken, geri dönüt kategorisinde; birebir düzeltme ve ortak hataları düzeltme kodlarına ulaşılmıştır. Söz varlığı öğretimi temasında sadece yöntem kategorisi belirlenmiştir ve çeviri karşılığı, sözlük, bağlamdan çıkartma, eş-yakın anlam, oyun ve görsel kodlarına ulaşılmıştır. Harf-ses ilişkisi öğretimi temasında da sadece farklı olan seslerin öğretimi kategorisi belirlenmiştir ve şarkı, okuma-yazma, karşılatırma ve resimli kelime çalışmaları kodlarına ulaşılmıştır. Kültür öğretimi temasında da sadece etkinlikler kategorisi belirlenmiştir ve milli ve dini bayram kutlamaları, halk oyunları, şarkı, tiyatro ve Türk günü kodlarına ulaşılmıştır ve son olarak öneri temasının öğretmen kategorisinde; özel beceriler, dil yeterliği ve eğitim sistemine uyum kodlarına ulaşılırken, ders kategorisinde; seviye sınıfları, entegre ve not değeri kodlarına ulaşılmıştır. Kitap kategorisinde; seviyeye uygun ve ülkeye özel kodlarına ulaşılırken, veliler kategorisinde ise; velilerin bilinçlendirilmesi koduna ulaşılmıştır. Araştırmaya eğitim ateşesi olarak katılan katılımcıların görüşlerinin analizi sonucunda 1 temaya (öneri) ulaşılmıştır. Öneri temasının ders kategorisinde; kültürel / sosyal etkinlik koduna ulaşılırken, öğretmen kategorisinde; göçü bilen, dil yeterliği, girişken / sosyal ve özel beceriler kodlarına ulaşılmıştır. Veliler kategorisinde ise velilerin bilinçlendirilmesi koduna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, katılımcıların ders içi etkinliklerin otantik materyaller kullanılarak ve oyun temelli olarak uygulanmasına dikkat çektiği ve ayrıca, ders saatinin arttırılması, bu dersin seçmeli ders yerine zorunlu ders olarak verilmesi ve velilerin ana dili eğitiminin önemi hakkında bilinçlendirilmesinin vurgulandığı görülmektedir. Özetle, bu araştırmanın yurt dışında Türkçe ve Türk Kültürü dersi veren eğiticilerin ders bağlamında deneyimlerine odaklanarak, derslerin etkili bir şekilde gerçekleştirilmesi için öneriler sunduğu söylenebilir.