Eğitim alanlarının çocukların mekân algısı ve yaratıcılığı üzerindeki etkisi

Fiziksel çevrenin (konut çevresi, okul ve parklar vb.) çocukların mekâna yönelik bilgi, duygu, davranış ve yaratıcı düşünce performansını nasıl etkilediğinin, bu mekânları nasıl algıladıklarının ve nasıl dönüştürdüklerinin irdelenmesi tasarım disiplini ve yaşam kalitesini arttıran mekânların tasarlanması için önemli bir araştırma konusudur. Bu araştırma çocukların eğitim alanlarına dair bilişsel, duygusal ve davranışsal deneyimleri ile yaratıcı düşünceleri arasındaki olası ilişkilerin belirlenmesine yönelik özgün bir yöntem geliştirmeyi amaçlamıştır. 9-11 yaş aralığındaki 62 öğrenci ile dört okul alanında gerçekleştirilen çalışmanın ilk aşamasında, katılımcılar belirli bir süre içerisinde mevcut okul alanı ve çevresini, sonrasında ise hayal ettikleri okul alanını yazarak ya da çizerek ifade etmişlerdir. İkinci aşamada her katılımcı ile duygusal ve davranışsal deneyimlerine yönelik sözlü görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler, öncelikle çocukların mekâna yönelik deneyimlerinde hangi ifade tekniklerini kullandıklarına göre, mekânsal algıları ile yaratıcı düşünce performansları arasındaki ilişki ise mekânsal farkındalık, mekâna yönelik duygu-davranışlar ve hayal edilen okul alanının özellikleri üzerinden incelenmiştir. Sonuçlar, katılımcıların mekânsal farkındalıkları ve yaratıcı düşünme performansları arasında doğrudan bir ilişki olmadığını, ancak eğitim, sosyo-kültürel çevre ve bireysel özelliklerin yanında mekânın da yaratıcılık ile dolaylı bir etkileşimde olduğunu, ayrıca eğitim alanlarının mekânsal organizasyonunun çocukların mekâna dair bilgi, duygu ve davranışlarını şekillendirdiğini göstermiştir. Bu çalışmadan elde edilen bulgular, eğitim müfredatı ve sosyal çevre kadar mekânın biçimsel özelliklerinin de çocukların bilişsel gelişimini ve yaratıcı düşünme eğilimini etkilediğine işaret etmektedir. Çocukların mekânsal farkındalığı, duygu, davranış ve yaratıcı düşünce performansının ölçülmesine yönelik geliştirilen özgün ve yenilikçi yöntem bu alanda yapılacak sonraki çalışmalara öncü olabilecektir.