Eickhoff SL 300'ün Çayırhan yeraltı kömür işletmeleri E ve H sahalarındaki üretim performanslarının kömür ve yankayacın fiziko-mekanik özellikleri göz önüne alınarak incelenmesi

Bir ülkenin gelişmişlik düzeyini en iyi gösteren parametreler kişi başına düşen enerji üretim ve tüketim miktarlarıdır. Gelişmekte olan ülkeler arasında sayılan Türkiye'de, enerji tüketim miktarları rakibi olan ülkelere göre düşük seviyelerde kalmaktadır. Ülkemizde enerji ihtiyacının büyük çoğunluğu hidroelektrik, linyit kömürüne dayalı termik santraller ve doğalgaz ile sağlanırken, artan ihtiyaca rağmen enerjinin büyük çoğunluğu diğer ülkelerden temin edilmektedir. Bununla beraber büyük linyit rezervlerine sahip olan Türkiye, teknolojideki dışa bağımlılığı da bir hayli fazla olduğu için bu kaynaklarını verimli şekilde kullanamamıştır. Hedefi gelişmekte olan ülkeler statüsünden gelişmiş ülkeler statüsüne çıkmak olan Türkiye, bunu gerçekleştirebilmek için muhakkak kendi öz kaynaklarını en verimli şekilde kullanmasını öğrenmek zorundadır. Bu yüzden ülkemiz dünyada her sektörde olduğu gibi, yer altı kömür madenciliğinde de mekanizasyondaki gelişmelere kayıtsız kalmamalıdır. Günümüzde yer altı kömür madenciliğinde kazıcı makina kullanımı giderek artmaktadır. Mekanize kazı için ilk yatırım maliyetinin yüksek olması nedeniyle ihtiyaca uygun bir kazıcının seçimi büyük önem arz etmektedir. Yanlış kazı makinası seçiminin düşük verimlilik ve büyük zaman kaybına neden olacağı unutulmamalıdır. Uygun kazı makinası seçilebilmesi ve seçildikten sonra kazı makinasının kullanımda değişen kazı şartlarına adapte edilebilmesi için, kazılan kömürün fiziko-mekanik özelliklerinin çok iyi bilinmesi gerekmektedir. Bu yüksek lisans tez çalışmasında Çayırhan kömür havzasında kullanılan kesici-yükleyici makinaların performans analizleri için yapılan laboratuvar çalışmaları, istatistiki analizler ve matematiksel yaklaşımlar ele alınmıştır. Çayırhan kömür havzasında faaliyet gösteren E ve H sektörlerindeki sırasıyla E05 ve H03 kodlu üretim panoları bu çalışmanın araştırma sahaları olarak belirlenmiştir. E05 ve H03 üretim panolarında kazı çalışmalarının yürütüldüğü 220 m uzunluğundaki uzun ayak kazı arınının 44 m uzunluğundaki bölgesinden alınan numuneler ile deneysel ve istatiksel çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler ile kömürün fiziko-mekanik özelliklerinin üretim performansı üzerindeki etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla E05 panosundan alınan numuneler ile 160 adet Schmidt sertlik verisi, 95 adet nokta yükleme (00) verisi, 118 adet nokta yükleme (900) verisi, 80 adet tane boyut analizi (d50) verisi, 8 adet kalori (kcal/kg) verisi ve 8 adet yüzey alanı (m2/kg) verisi elde edilmiştir. Bununla beraber E05 panosundan matematiksel hesaplamalar ile 8 adet net kazı hızı (NKH, m3/h) verisi, 8 adet tambur gömülme miktarı (cm) verisi, 8 adet ayak eğimi (0) verisi, 8 adet pano eğimi (0) verisi, 8 adet makine yürüyüş hızı (m/h) verisi ve 8 adet öğütülebilirlik (%) verisi elde edilmiştir. Ayrıca H03 panosundan alınan numuneler ile 160 adet Schmidt sertlik verisi, 98 adet nokta yükleme (00) verisi, 111 adet nokta yükleme (900) verisi, 80 adet tane boyut analizi (d50) verisi, 8 adet kalori (kcal/kg) verisi ve 8 adet yüzey alanı (m2/kg) verisi elde edilmiştir. Bununla beraber H03 panosundan matematiksel hesaplamalar ile 8 adet net kazı hızı (NKH, m3/h) verisi, 8 adet tambur gömülme miktarı (cm) verisi, 8 adet ayak eğimi (0) verisi, 8 adet pano eğimi (0) verisi, 8 adet makine yürüyüş hızı (m/h) verisi ve 8 adet öğütülebilirlik (%) verisi elde edilmiştir. Sonrasında ise elde edilen bu deneysel ve matematiksel veriler birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Yapılan bu karşılaştırmalar ile farklı kazı şartlarındaki değişen kazı performanslarına açıklama getirilmeye çalışılmıştır.