Ekolojik yaklaşım çerçevesinde madde bağımlılığında ebeveynlerin farkındalık ve bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi

Madde bağımlılığı, bireyin bedensel ve ruhsal sağlığını tehdit etmenin yanı sıra, ailesel ilişkileri ve toplumsal yapıyı da olumsuz yönde etkileyen çok boyutlu bir sorundur. En çok madde bağımlılığına sürüklenen grup ise ergenlerdir. Ergenlerin madde bağımlılığına karşı korunmasında en yakın çevre olan ailenin rolü hayati öneme sahiptir. Bu bağlamda, ebeveynlerin madde bağımlılığına ilişkin bilgi ve farkındalık düzeyleri, çocuklarının madde bağımlılığından korumada önemli bir değişken olarak değerlendirilmektedir. Bu bakımdan bu tez çalışması, bireyin içinde bulunduğu mikro çevrede yer alan aile etkileşimlerine odaklanarak, madde bağımlılığı farkındalık ve bilgi düzeylerinin ebeveynler bağlamında değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırma, olayları ''çevresi içinde birey'' bakış açısıyla değerlendiren Ekolojik Yaklaşım ile yapılandırılmıştır. Bu model bireyi madde bağımlılığına sürükleyen faktörleri, mikro sistem düzeyindeki aile içi etkileşimler ve çevresel unsurlar doğrultusunda değerlendirerek anlaşılmasına olanak sağlamaktadır. Mevcut literatürde, ebeveynlerin madde bağımlılığına ilişkin bilgi ve farkındalık düzeylerini kapsamlı biçimde ele alan sınırlı sayıda çalışma bulunduğundan, bu araştırma alandaki boşluğun giderilmesine katkı sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın temel amacı; ebeveynlerin madde bağımlılığına dair bilgi birikimlerini ve farkındalık düzeylerini ölçerek, mevcut durumu ortaya koymaktır. Antalya il sınırları içinde yaşayan ebeveynlerle yürütülen bu nicel araştırmada, katılımcıların madde bağımlılığına dair genel farkındalık düzeyinin yüksek, bilgi seviyesinin ise düşük olduğu saptanmıştır. Bilgi seviyesindeki artışın farkındalık düzeyini de olumlu yönde etkilediği görülmekle birlikte, bu artışın her zaman tutum ve davranışlara yansımadığı anlaşılmıştır. Bunun yanı sıra, ebeveynler AMATEM'in işleyişi ve ne yaptığı hakkında bilgi sahibi olmadıkları dikkati çekmektedir. Araştırma bulguları, yaş, cinsiyet, gelir, medeni durum ve eğitim seviyesi gibi sosyodemografik değişkenlerin bilgi ve farkındalık üzerinde doğrudan belirleyici olmadığını; ancak bu değişkenlerin çevresel koşullarla etkileşim içinde olduğunda anlamlı sonuçlar doğurabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Madde Bağımlılığı; Çevre; Ebeveyn; Sosyal Hizmet; Ekolojik Yaklaşım