Ekonomik büyüme ve çevre kirliliği ilişkisi: Türkiye örneği

Sanayi devriminin beraberinde getirmiş olduğu ekonomik fırsatlar birçok ülkenin hızlı ve kolay bir şekilde büyümesine sebep olmuştur. Ancak sanayi sektörünün fosil yakıtlar gibi çevreye zarar veren enerji girdilerini kullanması bu şekilde gerçekleşen ekonomik büyümenin ne kadar sağlıklı olduğu sorusunu gündeme getirmiştir. İlk kapsamlı araştırmanın 1991 yılında Grossman ve Kruger tarafından yapılması ile ekonomik büyüme ve çevre kirliliği ilişkisi yıllardır inceleme konusu olmuştur. Bu çalışmada çevre kirliliği ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki Türkiye için 1960-2014 yılları arasında yer alan ekonomik büyüme (g) ve karbondioksit (CO2) emisyon verileri kullanılarak incelenmiştir. Dünya Bankası (WB) tarafından CO2 emisyon verileri 2014 yılına kadar kaydedildiği için analizde bu yıllar arasındaki veriler kullanılmıştır. Bu bağlamda ilk olarak ekonomik büyüme kavramının ne olduğu ve geçmişten günümüze ekonomik büyüme teorilerinin neler olduğu gösterilecektir. İkinci olarak ise çevre kirliliğinin ne olduğu, örneklerinin ve faktörlerinin neler olduğu anlatılacaktır. Yine bu bölümde Çevresel Kuznest Eğrisi (ÇKE) hipotezinden ve literatür taramasından bahsedilirken son olarak ekonometrik uygulamaya yer verilecektir. Uygulama sonucunda CO2 değişkeninden ekonomik büyüme değişkenine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin var olduğu gözlemlenmiştir. Böylece çalışmada yer alan ekonomik büyüme çevre kirliliğine neden olur hipotezi reddedilmektedir. Ayrıca etki-tepki ve varyans ayrıştırma analizi de uygulamada kullanılmıştır.