Ekonomik büyümenin derin belirleyicileri: Orta gelir düzeyindeki ülkeler örneği

Ekonomik büyümeyi açıklamak için geliştirilen modellerin temel amacı, ülkeler arası gelir farklılıklarının nedenlerinin tespit edilmesidir. İktisat literatüründe; ekonomik büyümenin belirleyicilerini açıklayan yaklaşımlar doğrudan ve derin belirleyiciler olmak üzere iki ana grupta incelenmektedir. Büyümenin doğrudan belirleyicileri; işgücü, fiziki sermaye ve teknoloji düzeyidir. Bu çalışmada, kurumlar, entegrasyon, coğrafya ve kültür şeklindeki derin belirleyicilerin ekonomik büyüme sürecindeki yeri ve önemi incelenmektedir. Bu çalışmanın amacı, kurumsal yapının ülkeler arası iktisadi performans farklılıklarının nedeni olduğu hipotezinin araştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda hazırlanan çalışmada, kurumsal kalite ile iktisadi büyüme arasındaki nedensellik ilişkisi, 29 orta gelirli ülke için 2005-2017 dönemi yıllık verileri kullanılarak panel veri yöntemi ile araştırılmıştır. Çalışmada kullanılan panel veri seti için öncelikle yatay kesit bağımlılığı test edilmiş; bulunan sonuca göre gerekli birim kök testi yapılmıştır. Daha sonra, kurumsal kalite ile ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisinin belirlenmesi için Dumitrescu-Hurlin (2012) panel nedensellik testi uygulanmıştır. Analiz sonucuna göre, ekonomik büyümeden yargı bağımsızlığı ve hukukun üstünlüğüne doğru bir; mülkiyet haklarının korunmasına doğru iki yönlü nedensellik ilişkisi bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Kurumlar, Coğrafya, Entegrasyon