Ekonomik krizlerin ana akım iktisat teorisi üzerindeki etkisi: Tahribat, yenilenme ve yeni teoriler

İktisadi teorilerin zamanla dönüştüğü kabul edilmektedir. Bu durum ana akım olan iktisadi teoriler için de geçerlidir. Teoriler tarihini konu edinen çalışmalar, bu dönüşümü açıklayabilecek unsurları belirlemeyi amaçlamıştır. Bu unsurlar arasında öne çıkarılanlar, iktisadi krizlerle birlikte politik, fikri ve bilimsel temellerdir. Bu tezde de 19. yüzyılın son çeyreğinden 20. yüzyılın başına kadar olan dönemde ana akım iktisadi teorileştirmelerin güzergahında etkili olduğu öne sürülen unsurlar hesaba katılarak ana akım iktisat teorisinin tarihini yeniden kurmanın imkanı araştırılmıştır. Krizlerin ana akım iktisat teorisine etkisi, tahribat ve inşa olmak üzere iki aşamada gerçekleşmektedir. Öncelikle iktisadi krizlerin etkisiyle ana akım iktisat teorisinde dönüşüm gerektiği düşüncesi yaygınlaşmakta, ardından kriz öncesi ana akım teorinin tahribatı ve kriz sonrası yeni ana akım teorinin inşasına yönelik tartışmalar bilimsel, politik ve fikri unsurlarla gerekçelendirilmektedir. Böylece iktisadi krizler ana akım iktisat teorisindeki dönüşümün en güçlü gerekçesi olmaktadır. Kriz dönemlerinde teorik dönüşüm için ampirik uyum, teorik dakiklik, politik aciliyet ve fikri zemin gibi farklı gerekçeler öne sürülse de bu unsurlar farklı ölçülerde ve birbiri alanına geçecek şekilde etkisini göstermektedir. Ana akım iktisat teorisinin tanımıyla tutarlı olacak şekilde tarihini açıklayabilen ölçüt ise ortodoks-heterodoks ayrımı yerine ana akım olma durumu, diğer ifadesiyle yaygınlık özelliği olmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ana akım İktisat Teorisi, İktisadi Krizler, Teorik Tahribat, Teorik İnşa, Teorik Dönüşüm, Politik Temeller, Bilimsel Temeller, Fikri Temeller.