Eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda otizm benzeri belirtilerin ve agresyonun serum testesteron, oksitosin, kortizol ve androstenedion ile ilişkisi

Bu çalışmada Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı konulan prepubertal erkek çocuklarda otistik özelliklerin ve saldırganlık düzeylerinin serum oksitosin, testesteron, oksitosin ve kortizol düzeyleri ile ilişkisi araştırılmıştır. Çalışmaya çocuk ve ergen psikiyatri polikliniğine ilk kez başvuran 6-10 yaş arasında DSM-V tanı ölçütlerine göre DEHB tanısı alan 83 çocuk dahil edilmiştir. Çalışmamıza ergenlikte görülebilecek hormon değişikliklerini göz önüne alarak sadece prepubertal erkek çocuklar dahil edilmiştir. Birçok psikiyatrik hastalık hormon düzeylerini etkilediğinden dolayı Karşıt olma karşıt gelme (KOKG) bozukluğu dışında ek psikiyatri tanısı olan ve wısc-4 zeka testi 75 altında olan hastalar çalışmaya alınmamıştır. Sosyal işlevsellikte bozulma ve otistik benzeri belirtiler 'SCÖ' (sosyal cevaplılık ölçeği) ve 'zihin kuramı testleri' ile, saldırganlık düzeyleri 'Çocuklar için Saldırganlık Ölçeği Anne Baba Formu' (ÇSÖ-ABF) ile değerlendirilmiştir. Çalışmamızda DEHB olan prepubertal çocuklarda otizm benzeri belirtiler ile zihin kuramı testleri sırasıyla yüksek ve düşük ile doğru ve yanlış olarak gruplandırılmıştır. Serum testesteron, kortizol, androstenedion ve oksitosin düzeyleri saat 8:00-10:00 arasında alınan serum örneklerinden belirlenmiştir. Çalışmamızda incelenen DEHB tanılı hastaların otistik belirti gösterme durumları ve zihin kuramı testleri arasında kan testesteron, androstenedion ve oksitosin düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır. Otistik belirtisi olmayan hastaların, otistik belirtisi olan çocuklara kıyasla kan testesteron düzeyi anlamlı olarak düşük iken oksitosin düzeyi anlamlı olarak yüksekti. Ayrıca otistik belirtisi olan hastaların kan androstenedion düzeyi, otistik belirtisi olmayanlardan anlamlı olarak yüksekti. Zihin kuramı yanlış olan hastaların kan testesteron ve androstenedion düzeyleri, zihin kuramı doğru olanlardan anlamlı olarak yüksek iken kan oksitosin düzeyi anlamlı olarak düşüktü. Çalışmamızda incelenen DEHB tanılı hastaların ÇSÖ-ABF toplam puanı ile kan testesteron düzeyi ve testesteron/kortizol oranı arasında pozitif yönde, güçlü düzeyde, oksitosin düzeyi arasında ise negatif yönde, güçlü düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Ek olarak serum kortizol ve androstenedion düzeyleri ile saldırganlık arasındaki ilişki saptanmamıştır. Bu bilgiler göz önüne alındığında otizmle benzer şekilde DEHB'de görülen sosyal kısıtlılıklarda, DEHB'nin kliniğini etkileyen dürtüsellik, saldırganlık, sosyal ilişkilerini etkileyen otistik belirtiler, zihin kuramı bozuklukları ve duygu tanıma gibi ileri sosyal işlevlerinde; oksitosin, testesteron, kortizol ve androstenedionun rolü olabileceği düşünülmüştür. Bu nedenle DEHB tanılı çocuk ve ergenlerde, daha çok otizmde araştırılan sosyal iletişim ve hormon araştırmalarının yapılması, etiyolojinin yanı sıra tedaviye de katkı sağlayacak yeni bilgilerin ortaya çıkmasını sağlayacaktır.