Ekstrakorporeal membran oksijenasyonu uygulanan hastaların değerlendirilmesi: Dört yıllık sonuçlarımız

Peroperatif kardiyojenik şok ve kardiyak arrest sonrası ECMO uygulaması günümüzde giderek yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmanın birincil amacı 4 yıllık süreçte kliniğimizde kardiyak nedenler ile VA ECMO cihazı takılan hastaların sonuçlarını paylaşmak ve ikincil olarak ECMO uygulaması önce ve sonrasındaki takip boyunca bakılan parametrelerin 1 ve 6 aylık sağ kalım ile ilişkisini ortaya koymaktır. Ocak 2012 - Aralık 2015 tarihleri arasında, kliniğimizde 69 hastanın ECMO ihtiyacı gündeme gelmiş olup, bunlardan 46 tanesine kardiyak nedenler ile VA ECMO cihazı takılmıştır. Bunların % 15.2 (n=7)' si santral yollardan sağ atrium ve asendan aorta kullanılarak takılırken, %84.8 (n=39)' ü periferik yoldan femoral arter ve ven kullanılarak Medos ve Macque markalı sentrifugal pompalar takılmıştır. Periferik yollar kullanılırken USG eşliğinde perkütan teknik kullanılmış olup, kanül lokalizasyonları yine USG ile subkostal pencereden teyit edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen 46 VA ECMO hastasının, 31 (%67.4) 'i erkek, 15 (%32.6) 'i kadın olup, yaş ortalaması 47.7 ± 20.9 (minimum 11, maksimum 83) tir. Hastaların ortalama vücut kitle indeksi 26.1 ± 6.4 kg/m2 (minimum 15.5 kg/m2, maksimum 39.2 kg/m2) olup, 12 (%26) tanesi obezdir (VKİ >30 kg/m2). 46 hastanın yoğun bakıma kabulünde ortalama APACHE-2 skoru 19.6 ± 6.2 iken, hastaların ortalama RESP skoru -2.9 ± 4.2 (minimum -14, maksimum 4) bulunmuştur. Kırk altı hastanın herbirine kardiyak nedenler ile VA ECMO cihazı takılmış olup takılan ECMO cihazlarının 30 (%65) tanesi kalp cerrahisi sırasında veya sonrasında takılırken, 16 (%35) tanesi non-operatif durumlarda takılmıştır. Bunların, 6 (%13) tanesine CPR sonrası VA ECMO uygulanmıştır. Hastaların 14 (%30.4) tanesi ECMO desteği ihtiyacının sonlanmasından dolayı, başarılı bir şekilde ECMO cihazından ayrılabilmiş, 32 (%69.6) si ise ECMO desteğine rağmen eksitus ile sonuçlanmıştır. Hastaların 20 (%43.5) tanesinde ECMO dışı destek bulunmakla beraber, bunların 8 (%40) tanesi sol ventrikül kalp destek cihazı (LVAD), 12 (%60) tanesi ise kalp transplantasyonudur. Hastalara yoğun bakıma kabullerinden ortalama 83.6 ± 184.9 (minimum 0, maksimum 980) saat sonra ECMO takılmış olup, ECMO süresi 226.9 ± 283.4 (minimum 12, maksimum 1440) saattir. 46 hastanın ortalama 4. saat ECMO akımı 2.8 ± 0.7 (minimum 1.17, maksimum 4.10) lt/dk iken, 2 hastanın ECMO sonrası 24 saatten az sağkalımı olduğu için 44 hastanın 24. saat akımı ortalama 3.2 ± 0,8 (minimum 1.34, maksimum 4.5) lt/ dk 'dır. VA ECMO takılan 46 hastanın 36 (%78.3) tanesinde çeşitli nedenlerle komplikasyon gelişmiş olup, 26 (%56.5) tanesinde hemorajik, 15 (%32.6) tanesinde nörolojik, 14 (%30.4) tanesinde renal, 6 (%13.0) tanesinde metabolik, 7 (%15.2) tanesinde pulmoner, 4 (%8.7) tanesinde ise mekanik komplikasyon gelişmiştir. Çalışma grubumuzda 46 hastanın 32 (%69.6)' sinde yoğun bakım yatışı sırasında farklı zamanlarda alınan kültürlerde bir ve/veya birden fazla bölgede üreme tespit edilmiştir. 30 (%65.2) hastada DTA kültüründe, 23 (%50) hastada santral venöz kan kültüründe, 11 (%23.9) hastada arteriyel kan kültüründe, 9 (%19.6) hastada idrar kültüründe, 8 (%17.4) hastada çeşitli bölgelerden alınan sürüntü kültürlerinde, 4 (%8.7) hastada balgam kültüründe, 1 (%2.8) hastada periferik venöz kan kültüründe üreme saptanmıştır. Farklı zamanlarda 46 hastanın 26 (%56.5) tanesinde acinetobacter sp., 19 (%41.3) tanesinde E.Coli, 11 (%23.9) tanesinde klebsiella sp., 10 (%21.7) tanesinde enterokok sp., 10 (%21.7) tanesinde stafilokok sp., 7 (%15.2) tanesinde psödomonas sp., 2 (%4.3) tanesinde kandida sp., 2 (%4.3) tanesinde proteus sp. ve 1 (%2.8) tanesinde serratia sp. üremiştir. Hasta grubumuzda da 30 günlük sağkalım %41 iken, 6 aylık sağkalım % 20 düzeyinde kalmıştır. Elde edilen verilerin hem bir aylık hemde altı aylık sağ kalım üzerine etkileri araştırılmış elde edilen veriler mevcut literatür ile kıyaslanarak hasta tedavileri süresince prognostik değerleri incelenmiştir. Sonuç olarak ekstrakorporeal membran oksijenasyonu gerek yoğun bakım yatışı sırasında gerekse kardiyak cerrahi geçiren hastalarda perioperatif dönemde, kardiyojenik şok tedavisinde medikal ve diğer mekanik destek cihazlarına oldukça iyi bir alternatif olarak yoğun bakımlarda yerini almıştır. Merkezlerdeki kullanım sıklığı arttıkça, tek merkezden çıkan daha büyük hasta sayılarıyla yapılan çalışmalar doğrultusunda elde edilen daha sağlıklı veriler ile ECMO' nun kardiyojenik şok tedavisindeki yerini daha net ortaya koyacaktır.