Elazığ ve Malatya illerinde bal arılarında görülen varroa destructor'un morfolojik ayrımı ve haplotiplerinin belirlenmesi

Varroa, balarıların kütikülasında intersegmental bölümlerini delmek suretiyle hemolenf emen ektoparazitlerdendir. Morfometrik karakterizasyonunun belirlenmesine dayalı çalışmalarda akarın aynı aileden diğer türlerin morfometrik parametreleri ile örtüşen ölçümler nedeniyle tanımlanması her zaman güvenilir değildir. Bu tez çalışması ile Elazığ'da merkez ile Karakoçan, Kovancılar, Sivrice ve Baskil ilçelerinden 10 ve Malatya'da Arguvan, Arapgir, Battalgazi, Yeşilyurt, Akçadağ ve Kale ilçelerinden 10 olmak üzere toplamda 20 arıcılık işletmesinden canlı olarak arıların üzerinden toplanan Varroa etkenlerinin morfolojik ve moleküler tür ayrımlarının yapılması amaçlanmıştır. Toplanan akarların morfolojik olarak stereo-mikroskopta Kalkan Uzunluğu (KU), Kalkan Genişliği (KG), Genital Kalkan Uzunluğu (GKU), Genital Kalkan Genişliği (GKG), Anal Kalkan Uzunluğu (AKU), Anal Kalkan Genişliği (AKG), Metapodal Kalkan Uzunluğu (MTU) ve Metapodal Kalkan Genişliği (MKG) olmak üzere sekiz farklı değişken yönünden ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Varroa destructor'un full mitokondriyal genom sekansından dizayn ettiğimiz primerler ile 448 bp uzunluğunda mitokondriyal CO1 gen bölgesi çoğaltılmış, akabinde çoğaltılan bu bölge sekans analizine tabi tutulmuştur. Çalışmada Malatya ve Elazığ illerinden toplanan 102 akar incelenerek mt-CO1 gen sekansının haplotip ve filogenetik analizleri gerçekleştirilmiştir. Malatya ve Elazığ illerinden toplanan örneklerin morfometrik özelliklerini karşılaştırmak amacıyla Normallik Analizini (Shaphiro Wilk) takiben yapılan bağımsız t testine göre GKU, AKU ve MKU yönünden ortalamalar arasında anlamlı fark bulunurken, GKU ve MKU Elazığ örneklerinde, AKU ise Malatya örneklerinde daha yüksek bulunmuştur. Morfometrik inceleme ve 102 örneğin sekans analizi neticesinde bütün örnekler V. destructor olarak belirlenmiştir. Haplotip analizi yapılan 102 sekanstan 93 tanesi V. destructor'un Kore haplotipi ile %100 uyumlu bulunmuş, kalan 9 sekansın 7'sinin ayrı haplotip olduğu tespit edilmiştir. İlk defa belirlenen 7 haplotipin, Kore haplotipinin farklı varyantları olabileceği düşünülmüştür. Tespit edilen yeni haplotiplerin morfometrik ölçüm sonuçları ve ortalamalarının Kore haplotipinin morfometrik ölçüm sınırları içerisinde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca Kore 1 haplotipi ile %100 uyumlu sekans gösteren Haplotip 1 grubunun da üst ve alt ölçüm sınırları içerisinde olduğu görülmüş olup yeni tespit edilen haplotiplerde de morfolojik olarak Kore Haplotipi ile farklılık görülmemiştir.