Elektrik motoru-pompalarda bilgisayar destekli frekans analizi yöntemi ile arızaların tayini ve teşhisi

Gelişmiş ülkelerdeki sanayilerde titreşimlerin ölçülmesi ve izlenmesi yolu ile gerçekleştirilen balom teknikleri sayesinde önemli ölçüde üretim artışı ve tasarruf sağlanmıştır. Titreşim mühendisliğinin sanayide uygulaması ile ortaya çıkan Erken Uyarıcı Bakım (EUB)son yıllarda ülkemizde de ilgi uyandırmış ve birçok işletme konuyu araştırmaya başlamıştır. Çalışmanın amacı sanayileşmiş ülkelerde uygulanmakta olan bu bakım yönteminin ülkemiz sanayisinde de kullanılabileceğini göstermek ve bu bakım sisteminin sanayiye getireceği faydalan araştırmaktır. Bu nedenle Istanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi'nde (İSKİ) bulunan belirli Pompa Terfi Merkezleri (PTM) model olarak seçilmiş, (EUB) yöntemi buralarda uygulanmıştır. Bölüm 1 de titreşim analizi ile arıza tespitinin yapılması olayının kısa bir tarihçesi verilmiş ve günümüze kadarki yapılan çalışmalar değerlendirilmiştir. Bölüm 2'de titreşim teorisi üzerinde durulmuş, titreşim hareketleri ve temel titreşim kavranılan açıklanmıştır. Yer değiştirme, hız ve ivme arasındaki ilişki açıklanmıştır. Bölüm 3 'de klasik bakım yöntemi ve uyarıcı bakım yöntemleri anlatılmış ve bu bakım yöntemleri bir birleri ile karşılaştırılarak avantaj ve dezavantajları belirtilmiştir. Bölüm 4'de ölçülen titreşim değerlerinin zaman tanım bölgesinden frekans tanım bölgesine dönüştürülmesinde kullanılan hızlı Fourier dönüşüm teknikleri incelenmiştir. Titreşim ölçüm sırasında gerçekleştirilen örnekleme yöntemi anlatılmış ve bu sırada oluşan kayma, sızıntı, pencereleme, ortalama alma ve üst üst kayıt işlemi anlatılmıştır. Bölüm 5' de titreşim ölçümlerinde kullanılan algılayıcı çeşitleri, titreşim ölçümü sırasındada algılayıcı seçimi, motopomp üzerinde titreşim ölçü noktalarının ve yönlerinin belirlenme yöntemleri gösterilmiştir. Bölüm 6' de uyarıcı bakım yöntemi tekniklerinden titreşim analizinden yararlanılarak motopomplarda oluşacak rulman arızaları, dengesizlik, mekanik gevşeklik, eksen kaçıklığı, kavhasyon, resürkilasyon, türbülans, stator ve rotor problemlerinin belirlenme yöntemleri anlatılmıştır. Bu çalışma ile Crawford ve Eshleman'ın çalışmaları karşılaştınlmıştır. Yapılan bu çalışmanın ekonomik olarak işletmeye faydası bir örnekle açıklanmıştır. Bölüm 7 da uyarıcı bakım yönteminin en iyi bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için gerekli olan çalışma koşulları, motopomp test zaman planlamasının nasıl yapılacağı ve titreşim eğilimlerinin izlenmesi anlatılmıştır. Bölüm 6' da belirlenen kriterler göz önüne alınarak titreşim analizi yöntemi ile EUB programı geliştirilmiştir. Bölüm 8' de altıncı bölümde verilen titreşim analiz teknikleri ile motopomplarda tanımlanan arızaların her biri için diagnostik uygulamaları yapılmış, bu arızaları gösteren titreşim spektrumlan analiz edilmiş ve motopomp eğilim eğrisi grafikleri çıkarılmıştır. Sonuç bölümünde ise uyarıcı bakım yönteminin işletmeler için getireceği faydalar, titreşim analizi ile ne tür arızaların tespit edilebileceği ve bir işletme için uyarıcı bakım yönteminde hangi parametrelerin kullanılması gerektiği belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Erken uyarıcı bakım, Titreşim analizi, titreşim ölçümû,Anza Teşhisi, Pompa