Determinants of electricity supplier switching: A research based on small enterprise customers

Verimliliğe, daha iyi müşteri hizmetlerine ve daha iyi fiyatlara kavuşma peşinde olan dünya ülkeleri, enerji sektörlerini serbestleştirme süreçlerini hızla işletmektedir. Ancak, ne Avrupa'da, ne de Dünya'da tam bir başarıya ulaşılamamıştır. Başarının ölçütlerinden biri olan "tedarikçiler arasındaki müşteri hareketleri"nin elektrik tedarikçileri açısından anlamı müşteri kaybı veya kazancı olduğundan; bu kavramın gerek sektör düzenleyicisi kurumlar, gerekse sektör katılımcıları tarafından çok iyi anlaşılması gerekmektedir. Bu çalışma; enerji sektörü özelindeki örgütlerarası pazarlama çalışmalarında nispeten ihmal edilen bir tüketici segmenti olan "küçük ve orta büyüklükteki işletmeler [KOBİ]" için bir elektrik tedarikçisi değiştirme modeli sunmayı amaçlamaktadır. Önerilen model; Bansal ve diğ. (2005) tarafından göç hareketleri ile tedarikçi değiştirme hareketleri arasındaki benzerlikler kullanılarak oluşturulan, göç hareketleri faktörlerinin literatürdeki yaygın sınıflandırması olan itme, çekme ve durdurma [İÇD] yapısını içeren bir tedarikçi değiştirme modeli temel alınarak geliştirilmiştir. Model, literatür araştırması ve kalitatif çalışmayla desteklenmiş, genişletilmiş ve anket yöntemi ile toplanan verilerin analizi ile test edilmiştir. Çalışmanın kavramsal modelinin testinde sırasıyla Açıklayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi ve Yapısal Eşitlik Modeli yöntemleri kullanılmıştır. Nihai model, ilgili tüm test ve model-veri uyumu kriterlerine uygun şekilde oluşturulmuştur. Çalışmanın sonucunda itme faktörlerinin tedarikçi değiştirme niyeti üzerinde etkili olduğu, çekme ve durdurma faktörlerinin ise etkisiz olduğu görülmüştür. Başka bir deyişle KOBİler, mevcut elektrik tedarikçileri ile bir sorun yaşamadıkları sürece, tedarikçi değiştirme konusunu gündemlerine almamaktadırlar. Rakip firmaların etkileri veya tedarikçi değiştirme sürecindeki engelleyici faktörlerin bu yönelimde bir payları yoktur. Çekme ve durdurma faktörlerinin etkisizliğinin kaynağı olarak, anket yapılan topluluğun seçildiği sektörün nispeten düşük serbestleşme seviyesi olduğu düşünülmektedir. Bu sektör yapısındaki müşterilerin rekabete ilişkin haberdarlık düzeyinin düşük olduğu tespit edilmiştir, bu da mevcut seçeneklerin varlığından habersiz olmaları sonucunu doğurmaktadır. Ancak çekme ve durdurma faktörlerinin tedarikçi değiştirme kararında etkisiz olmasının, tüketicilerin haberdarlık düzeyi ile nasıl ve ne yönde ilişkisi olduğu gelecekteki çalışmalarda derinlemesine incelenmelidir. Zira bu çalışmanın önemli kısıtları mevcuttur: (1) Anketler telefon yoluyla gerçekleştirilmiştir (2) Faktörleri test etmek için kısıtlı sayıda değişken kullanılmıştır (3) Anketlerin gerçekleştirildiği pazar tam serbestleşmeye henüz geçmemiştir.