Elektrokonvulsif tedavi sırasında kafa içi basıncının değerlendirilmesi

Amaç: Elektrokonvülsif terapi (EKT), psikiyatrik hastalıkların tedavisinde uzun yıllardır kullanılan etkili bir yöntemdir ve günümüzde genel anestezi altında uygulanmaktadır. Bu çalışmada ultrasonografi ile optik sinir kılıfı çapı (OSKÇ) ölçümü yapılarak EKT uygulamasının kafa içi basıncına olan etkileri değerlendirildi. Çalışmanın birincil hedefi, postiktal dönemde ölçülen OSKÇ değerinin başlangıç değerine göre değişimini belirlemekti. İkincil hedefleri arasında ise OSKÇ'yi etkileyen hastaya ve EKT işlemine ait faktörleri belirlemek yer alıyordu. Materyal ve Metod: Bu prospektif gözlemsel çalışmaya, 18 ile 65 yaş arası, çeşitli psikiyatrik bozukluklar nedeniyle genel anestezi altında EKT uygulanan toplam 39 hasta dahil edildi. Tüm hastaların anestezi öncesi, anestezi indüksiyonu sonrası, EKT sonrası (postiktal) ve derlenme ünitesinde olmak üzere toplamda dört kez OSKÇ'leri ultrason aracılığıyla ölçülerek kaydedildi. Beraberinde hastaların yaş, kilo, boy, psikiyatrik tanı ve komorbiditeleri, kan basıncı ve kalp hızı değerleri ile motor nöbet süreleri kaydedildi. Tüm hastalara standart bir teknikle anestezi uygulandı. Ultrasonografi ile OSKÇ ölçümü tek bir hekim tarafından 4-13 Mhz aralığındaki yüksek frekanslı lineer prob kullanılarak yapıldı. Hasta sırtüstü pozisyonda iken tek göz kapattırıldı, göz kapağı üzeri ultrason jeli ile kaplandı ve lineer prob ile göz küresine baskı oluşturmadan horizantal ve sagital ölçümler yapılarak ortalama değerler hesaplandı. Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 39 hastanın anestezi indüksiyonu öncesi yapılan OSKÇ ölçümleri bazal değer kabul edildi. Optik sinir kılıfı çapı ölçümlerinin zaman içerisindeki değişimi incelendiğinde Ölçüm 3 (postiktal) değeri; Ölçüm 1 (preindüksiyon), ölçüm 2 (postindüksiyon) ve ölçüm 4 (derlenme) OSKÇ değerlerine göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulundu (p<0.001). Preindüksiyon OSKÇ ortalama değeri 4,89 ± 0,33 mm iken postiktal OSKÇ ortalama değeri 5,47 ± 0,40 mm olarak kaydedildi ve bu değerler doğrultusunda EKT'nin kafa içi basıncındanda değişikliğe yol açtığı belirlendi. Derlenme dönemi OSKÇ EKT'den yarım saat sonra ölçüldü ve ortalaması 4,96 ± 0,38 olarak tespit edildi. Bu ölçüm ile İKB'deki değişikliğin devam ettiği ancak bazal değere yaklaştığı görüldü. Hastalarda bulunan ek hastalıklar ile OSKÇ değerleri arasındaki ilişki incelendiğinde tüm OSKÇ ölçüm değerleri hipertansiyonu olan hastalarda istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek bulundu (p=0.001). Sonuç: Ultrasonografi ile yaptığımız seri OSKÇ ölçümleri ile EKT işleminin kafa içi basıncında değişikliğe yol açtığı saptanmıştır. Ancak bu durum kısa süreli olup intrakraniyal basınç, derlenme döneminde tekrar bazal değerlere yaklaşmaktadır. Yanı sıra, EKT uygulanan hastalarda hipertansiyon hastalığı varlığı kafa içi basınç değişimi riskini artırmaktadır. EKT işleminde OSKÇ ölçümünün, özellikle hipertansiyon, obezite gibi komorbidite varlığında serebral fizyolojide ve klinik sonuçlarda yarattığı etkiyi araştıran daha geniş kapsamlı, prospektif çalışmalara ihtiyaç olduğu görüşündeyiz.