Elektrokonvülzif tedavide propofol ile propofol-remifentanil kombinasyonlarının konvülziyon süresi, hemodinami ve derlenme üzerine etkileri

Giriş: Elektrokonvülzif tedavi (EKT), ciddi psikiyatrik bozuklukların tedavisinde uygulanan, temeli elektriksel uyarı yoluyla yaygın konvülziyon oluşturmaya dayanan bir tedavi yöntemidir. Elektrokonvülzif tedavide en az 25 saniyelik konvülziyon süresi standart kabul edilmekte ve daha kısa konvülziyon sürelerinin tedavide etkisiz olabileceği belirtilmektedir. Elektrokonvülzif tedavide anestezi için kullanılacak olan ideal hipnotik ajanın kısa etkili olması, konvülziyon süresini ve kalitesini etkilememesi ve hemodinamik dengeyi bozmaması gereklidir. Bu amaçla hipnotik ajan olarak sıklıkla propofol kullanılmaktadır.Amaç: Elektrokonvülzif tedavi uygulamalarında, propofol ile propofol-remifentanil kombinasyonlarının konvülziyon süresi, hemodinamik değişiklikler ve derlenme süresi üzerine etkilerinin karşılaştırılmasıdır.Gereç ve Yöntem: Çalışma self-kontrol, prospektif, çift kör olarak tasarlandı. ?Klinik İlaç Araştırmaları Etik Danışma Kurulu? onayı ve hastaların yazılı aydınlatılmış onamı alındıktan sonra EKT uygulanacak 20-65 yaş arasında, ASA fiziksel durumu 1-2 olan 17 olguya uygulanan 102 EKT seansı çalışmaya alındı. Olgulara 20 G İV kanül ve 250 ml izotonik sodyum klorür solüsyonu takıldı, kalp atım hızı (KAH), sistolik arter basıncı (SAB), diyastolik arter basıncı (DAB), ortalama arter basıncı (OAB), periferik oksijen satürasyonu (SpO2), elektroensefalografi (EEG) monitörizasyonu yapıldı. Olguların ilk EKT seansı bazal enerji düzeyi saptanması açısından çalışmaya alınmadı. Bunu izleyen 3 seans boyunca önceden belirlenen 3 anestezi protokolünden biri kura ile belirlenen sırada, birer defa uygulandı. Üç seans tamamlanıncaya kadar verilen enerji düzeyi değiştirilmedi. İkinci 3 seans için geçerli olacak enerji düzeyi ihtiyaca göre yeniden belirlendi. Buna göre her olguya 3 değişik anestezi protokolü ikişer kez uygulandı. Üç değişik anestezi protokolü sırasıyla; Grup I (Propofol Grubu): Serum fizyolojik 10 ml İV dozundan sonra propofol 0.5 mg kg-1 İV bolus verildi. Grup II (Propofol Remifentanil-1 Grubu): Remifentanil 1.5 µg kg-1 dozundan sonra propofol 0.5 mg kg-1 İV bolus verildi. Grup III (Propofol Remifentanil-2 Grubu): Remifentanil 2 µg kg-1 dozundan sonra propofol 0.5 mg kg-1 İV bolus verildi. Tüm olgulara kirpik refleksi kaybolana kadar 10-20 mg ek propofol dozları verildi. Anestezi öncesi (bazal değer), EKT öncesi ve EKT'nin 1., 3., 5., 7. ve 10. dakikalarında SAB, DAB, OAB, KAH, SpO2 değerleri kaydedildi. Motor konvülziyon ve EEG konvülziyon süreleri belirlendi. Olguların spontan solunumunun başlama süresi, gözlerini açma süresi, basit emirlere uyma süresi ve Aldrete Skoru'nun> 9 olma süresi kaydedildi.Bulgular: Gruplar arasında hemodinamik parametreler ve spontan solunumun başlama süresi açısından anlamlı fark saptanmadı. Grup I'e göre Grup II ve Grup III'de propofol dozları daha düşük, motor ve EEG konvülziyon süreleri daha uzun (p<0.01), gözlerini açma, basit emirlere uyma ve Aldrete Skorunun>9 olma süreleri daha kısa (p<0.05) olarak bulundu.Sonuç: Elektrokonvülzif tedavi için anestezi uygulamalarında hipnotik olarak tek başına propofolün yaygın kullanılmasına benzer şekilde, bu çalışmada olduğu gibi, propofolün remifentanil ile kombinasyonlarının da bu amaçla rutin olarak kullanılabileceği ayrıca konvülziyon sürelerini uzatması nedeniyle bu yöntemlerin, konvülziyon süresi 25 saniyeden kısa olan, çabuk direnç gelişen ve enerji düzeyinin sıklıkla artırılması gereken olgularda özellikle tercih edilebileceği kanısına varıldı.Anahtar Kelimeler: EKT, propofol, remifentanil, konvülziyon süresi, derlenme