Elektronik burun kullanarak trafolarda arıza analizi

Trafolarda meydana gelen arızalar, ciddi miktarda can ve mal kaybına neden olmaktadır. Bu nedenle, trafolarda meydana gelebilecek arızaları önceden tahmin edecek mekanizmalar geliştirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, trafolarda zaman içerisinde meydana gelebilecek arızaları, ciddi seviyeye ulaşmadan tespit etmeye yönelik yeni bir cihaz tasarlanmıştır. Böylece, üzerinde arıza gelişmekte olan trafonun, çok geç olmadan bakıma alınması, gerekli parça ve ekipman değişiminin yapılması veya trafonun değiştirilmesi sağlanabilecektir.Zamanla ve değişen çalışma koşullarında trafoların yalıtım yağlarında belirli gazlar açığa çıkmaktadır. Trafo yağındaki gazların cinsi ve miktarı trafonun durumu ile ilgili bilgi vermektedir. Çalışmada trafo yağ ortamında açığa çıkan gazların tespitine imkân verecek bir elektronik burun gerçeklenmiştir. Cihazda çeşitli katalitik kimyasal gaz sensörleri kullanılmıştır. Trafoda açığa çıkan gaz karışımlarını temsil eden örnekler, gerçeklenen sisteme uygulanmıştır ve elde edilen sensör tepkilerinden bilgi çıkarımı yardımıyla arıza türü belirlenmesi sağlanmıştır. Kullanılan katalitik kimyasal sensörler, trafo yalıtım kağıdının deforme olması ve kısmi deşarj olayları sonucunda açığa çıkan gazları tespit edebilir niteliktedir. Bu nedenden dolayı, gerçeklenen elektronik burun sistemi ile trafo yalıtım kâğıdındaki hasarlar ve trafoda meydana gelen kısmi deşarj olayları tespit edilmeye çalışıldı.Yapılan deneyler sonucunda, tasarlanan sistem ile trafolarda arıza sırasında açığa çıkabilecek gazların seviyelerinin algılanabileceği ve bu gaz seviyelerinin sürekli takip edilerek trafoların yaşlanma gidişatının belirlenebileceği saptanmıştır. Tasarlanan sistem, mevcut kullanılan sistemlerden çok daha ucuza mal edilmiştir. Gelecekte trafo arızalarının belirlenmesinde yaygın olarak kullanılabilir bir cihaz olarak görülmektedir.