Elmalı İlçesi'nin miras turizmi potansiyeli ve planlama yaklaşımları

Araştırmada Elmalı ilçesindeki miras turizmi potansiyeli ve bu potansiyele yönelik planlama yaklaşımlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Elmalı ilçesindeki miras turizmi potansiyeli ve gelişimi, uluslararası boyut kazanması için yapılan çalışmalar, konaklama, ulaşım ve organizasyon hizmetleri ve miras turizminde yaşanan sorunlar incelenmiş Elmalı'da miras turizmi çekiciliklerinin korunması ve geliştirilmesi, gerekli tanıtım faaliyetlerinin yapılması için turizme uygun planlama yaklaşımları geliştirilmiştir. Araştırmanın verileri, Elmalı ilçesinde miras turizmini etkileyen ve etkilenen paydaşlar araştırmaya dahil edilerek yapılan anket ve 2021 yılı kasım ayından 2024 yılı eylül ayına kadar geçen, başta yaz dönemi olmak üzere farklı dönemlerde kültürel miras değerlerine yönelik yapılan saha çalışmalarından elde edilmiştir. Ankette amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örneklemeye dayalı bir seçim yapılmıştır. Çalışmanın örneklem ölçütünü, Elmalı ilçesinde yer alan yakın ve uzak paydaşlardan araştırmaya katılmayı kabul eden 727 gönüllü katılımcı oluşturmuştur. Nitel araştırma yönteminin veri toplama ve veri analizi süreçlerine uyulmuş ancak çalışma yapılırken nicel verilerden de yararlanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS, araştırmada kullanılan haritaların yapımında ise ArcGIS (10.3) yazılımının ArcMap ara yüzü kullanılmıştır. Yapılan analizler sonrasında Elmalı ilçesinde miras turizmi potansiyeli ve miras turizminin gelişiminde etkili fırsatlar ve güçlükler incelenmiş ve bu doğrultuda Elmalı ilçesinde miras turizminin geliştirilmesi açısından miras turizmi planlamasına yönelik yaklaşımlar belirlenmiştir. Araştırmada Elmalı ilçesinde farklı içeriklere sahip festival, şenlik ve geniş çaplı sosyal hareketliliğe imkân veren sportif faaliyetlerin varlığı, ahşap tahıl ambarları, sofalı evler, konaklar gibi özgün mimari eserlerin varlığı, birçok yerleşmede tarihi devirlerde kullanılmış yerleşmelerin bulunması ve tarihte yaşamış ünlü kişilere ev sahipliği yapmış olması-mezar ve türbelerinin burada bulunması, arı serenleri, yılkı atları, yörük kültürü ile ilgili yaşam izlerinin barındıran yayların varlığı ile kıyı kesime göre serin geçen yaz mevsimi gibi başlıca özelliklerin miras turizminin geliştirilmesi için sahanın potansiyelini güçlü kıldığı ancak tanıtım ve pazarlama yetersizlikleri, altyapı ve üstyapı yetersizlikleri, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan kültürel miras değerlerinin yeterli ölçüde korunamaması, kamusal-idari problemler, turizm yatırımlarının yetersiz olması gibi güçlükler nedeniyle bu potansiyelin turizme kazandırılamadığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulardan hareketle, miras turizmi aracılığı ile Elmalı ilçesinde yerel halkı ve diğer turizm paydaşlarını sürece dahil etmek ve ilçedeki kültürel mirasın turizm sayesinde korunarak sürdürülebilirliği ile ekonomik kalkınmayı desteklemeye yardımcı miras turizmi planlamasına yönelik eylemler oluşturulmuştur. Miras turizmi potansiyelini arttırmak için öneriler ile kültürel ve doğal miras öğelerini bütüncül bir şekilde ele alan miras turizmi rotaları öneri olarak sunulmuştur. Araştırma sahasının miras turizmi potansiyelinin derinlemesine analiz edilerek değerlendirilmesinin ve saha gözlemlerine dayalı oluşturulan miras turizmi planlama yaklaşımlarının Elmalı ilçesinde miras turizminin gelişimine etki ederek miras turizmi destinasyonu haline gelebilmesinin mümkün olacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Turizm Coğrafyası, Miras Turizmi, Turizm Planlaması, Kültürel Miras, Elmalı.