Elmalılı tefsirinde nahive dair tercihler

Dil kuralları Kur'ân'ı Kerîm'in doğru anlaşılmasında belirleyici olmaktadır. Nitekim dil bilginleri ve müfessirlerin tercih ettikleri farklı i'râb vecihleri bazen bir ayetin birçok manaya gelebilme ihtimalini ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışmada Elmalılı tarafından Türkçe olarak yazılmış bir tefsir olan Hak Dini Kur'ân Dili özelinde nahvi tercihlerin anlama etkisi ele alınmış ve muhtelif tefsirlerle karşılaştırılması yapılmıştır. Elmalılı özelinde yapılan bu çalışmada, müfessirin i'râbü'l-Kur'ân konusunda diğer müfessirlerden farklı düşündüğü ayetler öncelenmiş ve tespit edilen farklı anlamlar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Tefsirdeki i'rabî tahliller, kendinden önceki temel i'râbü'l-Kur'ân eserleriyle mukayese edilmiş, özellikle Elmalılı'nın ağırlıklı olarak referansta bulunduğu Zemahşeri ve Râzî tefsirindeki i'rab tahlilleriyle karşılaştırılmıştır. Ayrıca müellifin tefsirinde yer alan tercihleri ile yine kendisi tarafından kaleme alınan meâlindeki tercihleri değerlendirilerek farklılık olup olmadığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda Hak Dini Kur'ân Dili Tefsiri baştan sona taranmış ve müfessirin i'râbü'l-Kur'ân konusunda yaklaşımda bulunduğu ayetler konularına göre tasnif edilmiştir. Ancak bir konu özelinde bütün örneklere yer verilmemiş, birkaç örnekle yetinilmiştir. Farklı i'râb tercihleri neticesinde anlam farklılığına uğrayan ayetlerde öncelikle diğer müfessirlerin görüşlerine yer verilmiş, Elmalılı'nın tercihi en son zikredilmiştir. Bu bağlamda müfessirlerin birbirlerine olan muhalif görüşleri ve eleştirilerine de yer verilmiş ve bütün görüşler aktarıldıktan sonra tercihe şayan olan görüş sebepleriyle birlikte ifade edilmiştir. Böylece Elmalılı tefsirinin, geçmiş birikime dair katkıları ve değerlendirmeleri ortaya konulmuştur.