Emevi Dönemi Zühd şairlerinden Ebûl-Esved ed - Düelî ve Divanı

Ebu'l-Esved ed-Düelî, islam'ın ilk dönemlerinin ve özellikle Emevi döneminin zühd şairlerinden olarak görülüyor. Ebu'l-Esved'in adı, Al-İsabe fi Temyizi's-sahabe kitabında isminin Zalim b. Amr b. Süfyan olarak geçmektedir. çoğu kaynaklara baktığımızda tabakat alimlerinin Ebu'l-Esved ed-Düelî'nin 95. yılında vefat ettiğinde ve vefat ettiğinde de yaşının 85 olduğunu söylediklerini görüyoruz. Ebu'l-Esved, peygamber efendimiz zamanında Müslüman olmuş ancak peygamberimizi görmemiştir. Ebu'l-Esved, Ali b. Ebu Talip (r.a)'a arkadaşlık edenlerden, onu destekleyen ve sevenlerinin en başında gelmektedir. Ona ve Ehli beytine olan sevgisinden birçok şiirler yazmıştır. Ebu'l-Esved Nahiv İlminin ilk kurucusu ve Ku'an-Kerim'in noktalama işaretlerini ilk yapan kişidir. Hz. Peygamber zamanında yaşamış olduğundan bir çok büyük sahabeden hadisler rivayet etmiştir. Ebu'l-Esved ed-Düelî, Ömer b. Hattâb zamanında Basra'ya hicret etti, orada kaldı ve kendi ismi ona bir mescit inşa edildi. Hz. Ali döneminde ise daha büyük görevler üstlenerek, bir çok savaşta büyük katkıları oldu. Zühd, sözlükte dünyaya olan hırsın ve arzunun zıt anlamıdır. Bir şeye meyletmeyi terk etmektir. Istılahtaki anlamı ise; günahtan uzak durmak, ihtiyaç fazlasını almamak, Allah'tan alıkoyan şeyleri terk etmek ve yüz çevirmek, ahirette rahat etmek için dünyadaki rahatlığı bırakmaktır. Zühd şiirinin kökleri peygamber efendimizin gönderilişinden çok öncesine dayanmaktadır. Ibrahim (a.s.)'ın dinine tabi olanlar ve cahiliye döneminde Allah'ı birleyen insanlar da zühd şiirleri yazdılar. Ancak zühd şiirinin ana temeli İslamın ilk dönemine dayanır. Çünkü özünü Ku'an ve sünnetten alarak gerçek zühd hayatını yaşayıp bunu şiirlerine aktardılar. Daha sonar zühd şiiri emevi döneminde parladı. Bunun da dini, siyasi, sosyal ve dış etkenleri vardır. Jorge Zaydan bu dönemin şairleri hakkında şöyle demiştir: "şairleri doğruluğa, adalete ve fikir bağımsızlığına alıştılar. Muaviye'nin hilafeti hak etmediğini, onu zorla ve çevren aldığını düşünüyorlardı. Ebû'l-Esved Ed-Düelî de İslam kültürünün bir parçasını inşa eden bu şairlerden birisidir. Şüphesiz onun uzun hayatı, olaylar, değişimler ve tecrübelerle doludur. Diğer bir gerçek ise; Ebû'l-Esved Ed-Düelî dahi bir şair değildi ancak belli bir metodu olan ve elinden geleni yapan bir şairdir. Divanına baktığımızda arap şiir sanatının hemen hemen her konusunu ele almış. Şiirleri daha çok etrafında meydana gelen olayları gücü nispetinde doğru bir şekilde aktarmıştır.