Emirdağ kireçtaşlarının hammadde özelliklerinin incelenmesi

Bu tez çalışmasında kalsitik ve dolomitik kireçtaşlarının karekterizasyonu yapılmış, fiziksel, kimyasal, mekanik testler ile birlikte kalsitik ve dolomitik kireçtaşlarının mineralojik ve petrografik özellikleri belirlenmiş, kalsitik kireçtaşlarından elde edilen kireç numunesine, yapı kirecine uygunluk testleri uygulanmıştır.Kalsitik kireçtaşı numuneleri Emirdağ (Afyonkarahisar) ilçesinin 4 km kuzeybatısında bulunan Adaçal mevkiinden, dolomitik kireçtaşı numuneleri ise Emirdağ (Afyonkarahisar) ilçesinin 23 km kuzeybatısında yer alan Tepeköy (Kuyruklu) mevkiinden alınmıştır.Kalsitik kireçtaşlarına yapılan mineralojik ve petrografik analizler sonucunda esas mineralin kalsit olduğu ve metamorfizma geçirdiği; dolomitik kireçtaşlarına yapılan minerolojik ve petrografik analizler sonucunda esas mineralin kalsit olduğu, dolomit tanelerinin buna eşlik ettiği ve kayacın sedimanter kökenli olduğu anlaşılmıştır. Kalsitik kireçtaşlarına yapılan kimyasl analizler sonucunda CaO oranının ortalama %54,16 olduğu, dolomitik kireçtaşlarına yapılan kimyasal analizler sonucunda CaO oranının ortalama %31,34, MgO oranı ortalama %20,81 olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, minerolojik ve petrografik analizleri teyit eder mahiyettedir. Kalsitik kireçtaşlarına uygulanan fiziksel ve mekanik testler sonucunda su emme oranı ortalama %0,1785, görünür yoğunluk miktarı ortalama 2,6776 g/cm3, toplam gözeneklilik oranı ortalama %1,363, sürtünme ile aşınma kaybı değeri ortalama 11,2 cm3/50cm2, tek eksenli basınç dayanımı ortalama 61,53 MPa, sabit moment altında eğilme dayanım değeri ortalama 11,51 MPa, don sonrası tek eksenli basınç dayanımı ortalama 47,86 MPa, don sonrası sabit moment altında eğilme dayanımı ise ortalama 6,45 MPa olarak bulunmuştur. Dolomitik kireçtaşlarına uygulanan fiziksel ve mekanik testler sonucunda su emme oranı ortalama %0,37831, görünür yoğunluk miktarı ortalama 2,7985 g/cm3, toplam gözeneklilik oranı ortalama %1,266 sürtünme ile aşınma kaybı değeri ortalama 4,4cm3/50cm2, tek eksenli basınç dayanımı ortalama 70,03 MPa, sabit moment altında eğilme dayanım değeri ortalama, 8,38 MPa, don sonrası tek eksenli basınç dayanımı ortalama 51,48 MPa, don sonrası sabit moment altında eğilme dayanımı ise ortalama 6,08 MPa olarak belirlenmiştir.Kalsitik kireçtaşlarından alınan numuneler kül fırınında kalsinasyona tabi tutularak kireç elde edilmiş, elde edilen kireç numuneleri TS EN 459 ? 2 ve TS EN 196 - 2 standartlarına göre testlere tabi tutulmuş ve test sonuçlarının yapı kirecine uygunluğu TS EN 459 ? 1 standardına göre yorumlanmıştır. Buna göre, sönmüş kirecin aktifliği ortalama %91,81, sönmemiş kirecin aktifliği ortalama %92,96, asitte çözülmeyen madde miktarı %1,48, SO3 oranı %0,216, R2O3 (Al2O3 ve Fe2O3) oranı %0,043, sönmüş kirecin nem oranı %0,89, sönmüş kirecin işlenebilirlik vuruş sayısı 13, sönmemiş kirecin reaktivitesi 52,3 sn, sönmemiş kirecin verimi 2,66 dm³/kg, sönmüş kirecin yığın yoğunluğu 0,48 kg/dm3, sönmüş kirecin CO2 oranı %0,43, sönmemiş kirecin CO2 oranı %0,4 olarak bulunmuştur.Bu çalışmalar sonucunca, kalsitik kireçtaşlarının kireç ve çimento üretimine elverişli olduğu, don sonrası tek eksenli basınç dayanımı ve don sonrası tek eksenli yük altında eğilme dayanımı sonuçlarının döşeme ve kaplama şeklinde doğaltaş olarak kullanılamaz değerlerde olduğu diğer fiziksel ve mekanik özelliklerin döşeme ve kaplama şeklinde doğaltaş olarak kullanılabilir değerlerde olduğu görülmüştür. Dolomitik kireçtaşlarının ise cam ve yükek fırınlarda sinter hammaddesi olarak kullanıma elverişli olduğu, görünür yoğunluk değeri bakımından döşeme ve kaplama şeklinde doğaltaş olarak kullanılamaz diğer fiziksel ve mekanik özellikler bakımından uygun özellikte olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Kireç, Kireçtaşı, Dolomit, Cam