Döviz kuru türev piyasası aracılığı ile ABD doları-Türk lirası döviz kurunda rasyonel balon tespiti için ampirik bir inceleme

Bu çalışma, 2001-2022 dönemi arasında USD/TRY döviz kuru fiyatında rasyonel 'spekülatif' balon oluşumunun varlığını araştırmayı amaçlamaktadır. Rasyonel 'spekülatif' balon, herhangi bir varlık fiyatının temel değerinden daimi bir süreyle ayrışması olarak tanımlanır. Temel değerlere ilişkin model spesifikasyonunun doğru olduğu varsayımı altında, bazı istatistiksel testler kullanılarak bu balonları test etmek oldukça kolaydır. Ancak, model spesifikasyonunda parametre ve model belirsizliği göz önüne alındığında, balonların varlığı veya model spesifikasyon hatası hakkında kesin bir sonuca ulaşmak güçtür, çünkü sıfır hipotezinin reddedilmesi her iki duruma da işaret edebilir. Yakın zamanda Pavlidis, Paya ve Pell (2017) tarafından yapılan bir çalışma, temel değerlere ilişkin model spesifikasyonuna bağlı olmayan bir yöntem önermektedir. Bu yöntem esasen spot-forward kur arasındaki ayrışmalara bakmaktadır. Bu sapmaların patlayıcı özelliklerinin olup olmadığı ve periyodik olarak çöken balonların varlığı, Phillips vd. (2015) tarafından geliştirilen sağ kuyruklu birim kök testi (GSADF testi) yardımıyla görülebilmektedir. Bu çalışma, Pavlidis ve arkadaşlarının yöntemini benimseyerek, spot-forward USD/TRY döviz kuru farklılıklarına GSADF testleri uygulayarak, USD/TRY döviz kuru üzerindeki rasyonel balon oluşumlarının varlığını araştırmaktadır. Sonuç olarak, spot kurun kendisi özellikle 2014'ten sonra aşırı davranış sergilemiş olsa da, spot-forward kurları arasındaki fark patlayıcı bir karakteristik göstermemektedir. Başka bir deyişle, incelenen dönemlerda USD/TRY döviz kuru için rasyonel "spekülatif" balonlara dair herhangi bir kanıt bulunmamaktadır.