Endemik ve tehlike altındaki Thermopsis turcica (Fabaceae)’nın in vitro çimlenmesi ve mikroçoğaltımı

Bu ara t rmada, endemik ve tehlike alt ndaki Thermopsis turcica'n n ekolojik durumu, invitro tohum çimlenmesi ve mikroço alt m ara t r lm t r. Tarla aç lmas ve böcek istilasdolay s yla sa l ks z tohumlara sahip olmas T. turcica'y tehdit eden en önemli unsurlarolarak belirlenmi tir. T. turcica'n n belirlenen be popülasyonundan birisi olan Eberpopülasyonundan temin edilen sa l kl tohumlar çimlenme deneyleri ve mikroço alt m içinkullan lm t r. T. turcica tohumlar MS yata na al nmadan önce stratifikasyon ve/veyakonsantre sülfürik, hidroklorik ve nitrik asit kullanarak kimyasal skrafikasyon i lemine tabitutulmu tur. 90 dakika sülfürik asit muamelesi maksimum (%100) ve h zl (3,6 gün)çimlenme için ideal bulunmu tur. Fakat stratifikasyon ve di er asit uygulamalar n n T. turcicatohumlar n n çimlenmesi üzerine her hangi bir etkisi olmam t r. In vitro fidelerden teminedilen kotiledon, epikotil ve kök eksplantlar de i ik konsantrasyonlarda (0.5, 1, 2, 4 ve 8mg/L) NAA veya 2,4-D bulunduran temel MS ortamlar na transfer edilmi tir. En iyi kallusolu umu (%100) 2mg/L NAA ve 2,4-D ortam ndaki kök eksplantlar ndan al nm olmas nara men, NAA uygulanm eksplantlara göre 2,4-D bulunduran temel MS besi yerleriüzerindeki kalluslarda biyokütle geli imi yar yar ya az olarak tespit edilmi tir. Buna ekolarak, NAA uygulanm tüm eksplant çe itlerinin kallus olu umu s ras nda adventif kök vefide geli imi gözlemlenmi ken, bunlar 2,4-D'de gözlemlenmemi tir. NAA içeren ortamlardanelde edilen kalluslar sitokinin içeren ortamlara al nd nda sürgün olu umlar meydanagelmi ken, 2,4-D içerikli ortamlarda olu an kalluslardan hiçbirisinde rejenerasyon olmam t r.Bu nedenle, 2,4-D, T. turcica kallus olu umunu ve kallustan rejenerasyonu engellemi tir.De i ik konsantrasyonlarda (0, 0.5, 1 ve 2 mg/L) kinetin ve benzilamino pürin bulundurantemel MS ortam na al nan kalluslardan en iyi sürgün olu umu (kallus ba na 4,4) 2 mg/L BAortam nda elde edilmi tir. Rejenerantlar 1 mg/L NAA içeren temel ½ MS ortam ndaba ar yla (%70) köklendirildikten sonra, T. turcica in vitro fidecikleri topra a a rt lm t r.Anahtar kelimeler: Thermopsis turcica, endemik, tehlike alt ndaki bitki türü, in vitroçimlenme, mikropropagasyon.